Οδηγίες προς ναυτιλλομένους

Η συνειδητοποίηση του κινδύνου,

δύναται να τον αφοπλίσει.

            Αυτή η ανάρτηση, αποτελεί την πέμπτη προσέγγιση μου στο μέγα θέμα του Έρωτα. Έχουν προηγηθεί οι αναρτήσεις μου «Πορνογραφίας μονόλογος», «Τριλογία περί έρωτος και αγάπης», «Ερωτικές φωλιές» στις 15/01/2012 και «Ε-ρω-τυμολογικά» στις 12/02/2013. Για την ανάπτυξη του θέματος, επέλεξα την μέθοδο των επί μέρους προσεγγίσεων, την οποία θεωρώ ως την πιο λειτουργική, για δύσκολα στην προσέγγιση τους θέματα, διότι μπορεί να αποτελέσει αφετηρία νέων αναλυτικότερων προσεγγίσεων.

            Είναι απορίας άξιον, η απουσία φιλοσοφικής προσέγγισης στο Θέμα του έρωτα, παρ’ ότι πεδίον έρευνας της φιλοσοφίας αποτελεί ο «επιστημονικά σκεπτόμενα μεθοδικός φωτισμός, του είναι της ανθρώπινης ύπαρξης» και ουσία της, «η ζήτηση της αλήθειας και όχι η κατοχή της αλήθειας… να βρίσκεσαι καθ’ οδόν» (Jaspers). Ως εκ τούτου αυτή η ανάρτηση φιλοδοξεί να ενέχει και στοιχεία μιας φιλο-φιλοσοφικής προσέγγισης στο θέμα του έρωτα, συμμεριζόμενος την άποψη των στοχαστών που υποστηρίζουν, ότι κάθε άνθρωπος δύναται να είναι φιλόσοφος, επειδή κάθε άνθρωπος σκέπτεται και παίρνει θέση απέναντι στη ζωή και στον θάνατο. Αυτούς, για να τους διακρίνει από τους συστηματικά ενασχολούμενους με το φιλοσοφείν, ο Στέλιος Ράμφος ευρηματικά τους ονοματίζει φιλο-φιλοσόφους.

            Μυθολογική προσέγγιση. Στην αρχαία Κοσμογονία ο Έρως παρουσιάζεται ως η φυσική εκείνη δύναμη, που ενώ δεν ήταν από μόνη της σε θέση να παράγει ζωή, συνένωνε τα στοιχειώδη μόρια της ύλης και σχημάτιζε τα διάφορα σώματα. Αργότερα στα τέλη του 7^ου αιώνα π.χ. δημιουργείται ο μύθος της γέννησης του Έρωτα από την Αφροδίτη, κυρίως από την Σαπφώ, η οποία και τον αναφέρει ως «γλυκόπικρον, αμήχανον ορπετον» δηλαδή «γλυκόπικρο ακαταμάχητο πλάσμα». Στην δε μελανόμορφη αττική αγγειογραφία παρουσιάζεται στην δεξιά αγκαλιά της Αφροδίτης, η οποία στην αριστερή της κρατά τον δίδυμο αδελφό του τον Ίμερο, που προσωποποιεί την γλυκιά επιθυμία.

            Ψυχοσωματική προσέγγιση. Παρ’ ότι υπάρχει η πεποίθηση ότι το ένστικτο της ζωής ταυτίζεται πάντα με την με την ηδονή, το παράδοξο είναι ότι η ίδια αυτή η ηδονή μπορεί να μας οδηγήσει στο ένστικτο του Θανάτου, στο οποίο κάνει συχνές αναφορές και ο Φρόυντ. Η βιοχημεία το επιβεβαιώνει, «Ο έρωτας δεν μπορεί να διακριθεί από μια σοβαρή διανοητική ασθένεια» αναφέρει σχετικά ο D. Marazziti (Νόμπελ Χημείας). Οι επιδράσεις του έρωτα στον ερωτευμένο, ταυτίζονται με αυτές μιας ψυχοσωματικής κατατονίας, κατά την οποία αυτός/η χάνει την επαφή του/της με την πραγματικότητα. Εξιδανικεύει το «ταίρι του» σε βαθμό να χάνει την αίσθηση οποιουδήποτε περιορισμού ή μειονεκτήματος που μπορεί να έχει αυτό, όπως επίσης και την αίσθηση της ταυτότητας του και των ορίων του. Μια κατάσταση, συνεχή απειλή για τον ερωτευμένο-η, αλλά δυνητικώς και για το κοινωνικό του γίγνεσθαι, με φυσικό της αντίδοτο την μικρή της διάρκεια. Μια κατάσταση, η οποία στην οξεία εκδήλωση της και ανάλογα με την ψυχοσύνθεση των υποκειμένων της, είναι ικανή να τα οδηγήσει ακόμη και στην υπέρβαση του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης, δηλαδή σε μια αυτοκαταστροφική πορεία που μπορεί να φτάσει έως και τα ακραία όρια της, την αυτοκτονία. Συμπερασματικά, με λογοτεχνική διάθεση, θα λέγαμε ότι ο έρωτας δεν μπορεί να κρατήσει μια ζωή. Θα πεθαίναμε πολύ γρήγορα, ίσως από υπερβολή.

            Γλωσσική προσέγγιση. Το γλυκόπικρο είναι αυτό που κυριαρχεί στην ζωή των ανθρώπων και η κρυφή γοητεία της ελληνική γλώσσας φροντίζει να μας το αποκαλύψει αν αναγραμματίσουμε την λέξη ΗΔΟΝΗ σε ΟΔΥΝΗ.

            Κινηματογραφική προσέγγιση. Στην χαρισματική ταινία «Η αυτοκρατορία των αισθήσεων» του  Nagisa Ôshima, Ιαπωνία (1976), ο έρωτας παρουσιάζεται ως το απόλυτο συναίσθημα που οδηγεί στον Θάνατο. Η μυθοπλασία της ταινίας αναφέρεται σ’ έναν έρωτα σαδομαζοχιστικό, χωρίς όρια, ως μέσο αλλά και κατάληξη. Έναν έρωτα που προκαλεί και αναλίσκει τα πάντα στην πορεία του. Έναν έρωτα που δεν ντρέπεται να αποκαλυφθεί, να κηρύξει την απόλυτη δύναμη του πέρα από κάθε ταμπού και προκαταλήψεις.

            Πολιτισμική προσέγγιση. Στη δυτική κουλτούρα η εκλογίκευση του έρωτα εστιάζεται, στο αν κάποιος ερωτεύεται σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση και όχι μόνον με την ζωική του υπόσταση. Ως εκ τούτου ο έρωτας παρουσιάζεται «Θεάρεστος» όταν κάποιος επιθυμεί την ψυχοσωματική οντότητα του άλλου. Αντίθετα όταν η επιθυμία περιορίζεται σε «ψηφίδες» μιας κατακερματισμένης σωματικότητας του άλλου, τότε αναφέρεται ότι αυτός λοξοδρομεί προς την εκπόρνευση. Δεν θα αποτελούσε υπερβολή αν λέγαμε ότι με αυτή την προσέγγιση προσπαθεί να αφοπλιστεί και η εγγενής οπτική  του ανδρικού φύλλου, που θέλει να βλέπει τις γυναίκες να έρχονται πάντα μαζί με το συνευρισκόμενο του, αιδοίο τους.

            Ο δυτικής κουλτούρας άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον έρωτα ως μια αξία πολύ πιο πλατιά από ότι η ευτυχία, διότι τον συνεπαίρνει ψυχοσωματικά. Και η λογική του παρουσιάζεται μπροστά του αφοπλισμένη, αποδεχόμενη την απάντηση «έτσι» στην ερώτηση «γιατί αυτόν/αυτήν;». Γεγονός που τον οδηγεί να αποδέχεται την εξάρτηση από τον άλλον, την οδύνη, την υποδούλωση, την απογοήτευση, την εγκατάλειψη. Και όλα αυτά μέσα σ’ ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου ο «τρίτος άνθρωπος» είναι αυτός που αναδεικνύει το «ζευγάρι», αλλά και αυτός που αποτελεί την συνεχή απειλή του. Αυτή η απειλή είναι που τοποθετεί το πάθος της ζήλιας συνοδοιπόρο του ερωτικού. Μια μορφή ζήλιας η οποία αφ’ ενός δεν ελέγχεται,  αφ’ ετέρου δεν χαρακτηρίζει τον ερωτευμένο ζηλόφθονα. Η λογική του δίνει την δυνατότητα να διατηρήσει την αξιοπρέπεια του και παρ’ ότι δεν μπορεί να τον θεραπεύσει από την ζήλια, του επιτρέπει να αντιλαμβάνεται, ότι με κανένα τρόπο δεν μπορεί να πείσει τον εαυτό του να μην νιώθει έτσι. Το παράδοξο είναι ότι από την συνειδητοποίηση αυτής της αδυναμίας, πηγάζει και η δύναμη ελέγχου της, όπως άλλωστε και του έρωτα.

            Η μύχια προσέγγιση. Αυτή η προσέγγιση, επειδή αντιλαμβάνεται τον μύθο και ως «την ηχώ των λόγου του Πρώτου», Θέλει την ερωτική επιθυμία να «ακουμπάει» στην αρχέγονη εσωτερική αναζήτηση του ανθρώπου για την κάλυψη του ελλείμματος, που άφησε η διάσπαση του μυθικού ανδρόγυνου φύλλου, «το μυστικό των μυστικών» κατά τον Ευγένιο Αρανίτση. Αυτή η αναζήτηση γίνεται ανάλογα με τον ιδιαίτερο ψυχισμό του κάθε ανθρώπου. «Δηλαδή ανάλογα με την εσωτερική διαχείριση της φυσικότητας του, εκεί που το ανθρώπινο υποκείμενο προβάλλει την αγάπη και τις ταυτίσεις του, τις ασυνείδητες ερμηνείες του και τα σύμβολα, δηλαδή τις γλωσσικές του πραγματικότητες». Ως εκ τούτου αυτή η μύχια αναζήτηση, ούτε αποτελεί καθολικό ζητούμενο, ούτε γίνεται αυτόματα, όπως αποτυπώνεται και στην ρήση «πρέπει πρώτα να ερωτευτούμε τον έρωτα και μετά τον/την ερωτικό/η μας σύντροφο».

            Η συναισθηματική προσέγγιση. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη σεξουαλική ανάγκη και στην ερωτική επιθυμία. Ένα άτομο μπορεί να ικανοποιήσει τις σεξουαλικές του ανάγκες, έχοντας ανικανοποίητη την ερωτική του επιθυμία. Η ερωτική επιθυμία αποτελεί την δημιουργική φάση εκδήλωσης του ερωτικού συναισθήματος, διότι ακριβώς προσπαθεί να επ-αναστήσει μια ουτοπική ενότητα, αυτήν του μυθικού ανδρόγυνου. Αυτή η επιθυμία έχει την ικανότητα, ως ερωτισμός, να διαχέεται στα πάντα, γι’ αυτό και δεν γνωρίζει, όρια («του ερωτισμού σου τα οράματα» Κ. Καβάφης). Γι αυτό και η φύση του έρωτα μπορεί να προσλάβει και τα χαρακτηριστικά μιας εκφραστικής λειτουργίας αναζήτησης όπως  π.χ. η ποίηση ή η τέχνη. Κοινό τους γνώρισμα η αναζήτηση και εμβάθυνση στην α-λήθεια (η μη λήθη) με αποτέλεσμα να κινείται και εκτός καθεστωτικών ορίων τα οποία δυνητικώς απειλεί. Σήμερα ο άνθρωπος, παθητικό άθυρμα του καθεστώτος της εμπορευματοποίησης  των πάντων, οδηγήθηκε να θεωρεί και το σώμα του καταναλωτικό προϊόν. Αποτέλεσμα η χειραγώγηση του ερωτισμού του, δηλαδή της δύναμης ανατροπής αυτού του καθεστώτος, να κινείται κυρίως μεταξύ «μπανιστιριού» και πορνογραφίας και να διεκπεραιώνεται μέσω της τηλε-εικόνας και του εικονικού χώρου. Επίκαιρο παράδειγμα η σειρά «Game of Thrones»(1).

            Η πραγμάτωση της ερωτικής επιθυμίας συντελείται στη φάση του έρωτα, η όποια ανάλογα και με την ψυχοσύνθεση των ερωτευμένων, μπορεί να πάρει τα χαρακτηριστικά μιας ασύνειδης μονό-μανιακής επιδίωξης ολοκλήρωσης ενός ουτοπικού ανελλιπούς δεσμού, που εν τέλει τους παραλύει («ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει» Κ. Καβάφης). Η πορεία εξέλιξης του έρωτα μπορεί να ταυτιστεί με την πορεία των επαναστάσεων. Στην ουσία η επανάσταση «κατοικεί» σε όλα αυτά που προηγήθηκαν μέχρι την έκρηξή της (φάση ερωτικής επιθυμίας). Όταν επικρατήσει (φάση του έρωτα) καταλήγει, ιστορικά αποδεδειγμένα (ανθρώπων μοίρα;) σε ένα νέο εφιάλτη. Θυμηθείτε, Μαρξιστική Υπεραξία – Κουμουνιστική Ιδεολογία – Ρώσικη Επανάσταση – Δικτατορία του Προλεταριάτου – Κατάρρευση Υπαρκτού Σοσιαλισμού… Επίσης  Άτομο – Ατομική Θεωρία – Πυρηνική Ενέργεια – Ατομική Βόμβα – Χιροσίμα – Ναγκασάκι – Τσερνομπίλ – Φουκουσίμα….

            Η γενική προσέγγιση. Είναι πασιφανές πλέον ότι η μόνη ελπίδα επιβίωσης λαμβάνει τα χαρακτηριστικά ενός αγώνα ταχύτητας, σε ανώμαλο δρόμο, για την ενεργοποίηση του «εύφρωνος» στην ανθρώπινη ύπαρξη. Ως εκ τούτου και στο «ταξίδι του έρωτα» η ενεργοποίηση του «εύφρωνος», με την συνειδητοποίηση «των κινδύνων» που συνεπάγεται αυτό το ταξίδι, μπορεί να μας οδηγήσει σε ήρεμα νερά. Άλλωστε όπως προαναφέραμε, αγγειογραφείται ως δίδυμος αδελφός του έρωτα, στην αγκαλιά της Αφροδίτης, ο Ίμερος (Ήρεμος).

Επίλογος

Ο αμύθητος

«Ο έρωτας ήγουν δεν είναι αυτό ή εκείνο, είναι αυτό εκείνου και εκείνο αυτού, ο πόλεμος και η εριήνη το, οιονεί άφατον, η άγρια ηρεμία, η ήρεμη αγριότητα»

Ηράκλειτος

«Έρως, ο μη ορισμός! Της φύσεως ο Θεός. Η γλυκύτερη πικρία, η πικρότερη γλυκύτης. Τέρας Θεϊκό, που ορίζεται μόνο διά μέσου των παραδόξων».

Giacomo  Cazanova

«Από την όψη γεννιέται η επιθυμία που κυριεύει το μυαλό κι έπειτα γίνεται εμμονή. Μετά χάνεις τον ύπνο σου, το κορμί σου εξεγείρεται, δεν σ ενδιαφέρει τίποτα, χάνεις την αίσθηση της αιδούς, γίνεσαι τρελός παθαίνεις διαλείψεις και φθάνεις στο θάνατο».

Kama Sutra Vatsyayana

ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. Η σειρά « Game of Thrones» αποτελεί ένα « υβριδικό τηλε-προϊόν». Την πρεμιέρα του 3^ου κύκλου, παρακολούθησαν μέσω T.V. στις ΗΠΑ, 6.7 εκατ. άνθρωποι στους οποίους προστέθηκαν αργότερα άλλα 5.2 εκατ., που κατέβασαν το επεισόδιο από το internet. Το χαρακτηριστικό αυτής της σειράς, είναι η έμφαση που δίνεται στη βουλιμία του σεξ, επί το πλείστον πορνικού και στην ασίγαστη δίψα για εξουσία.

Seedrinker