Τα θαυμαστά

Άλλο να θυμόμαστε

κι άλλο να μη ξεχνάμε

Με τις επετείους επαναφέρουμε κάθε έτος στη μνήμη μας γεγονότα που θεωρούμε ως εξαιρετικά, τα «θαυμαστά» κατά τον Ηρόδοτο. Αυτά που δείχνουν ακριβώς, ποια ζωτικής σημασίας ιστορικά γεγονότα της πρόσφατης ιστορίας μας, θα πρέπει να μείνουν ζωτικά και λειτουργικά.

Παραμένουν ζωντανά αυτά τα ιστορικά γεγονότα, όσο περισσότερο με την πάροδο του χρόνου τα αντιλαμβανόμαστε και τα αναδεικνύουμε στην πλήρη τους διάσταση, που ποτέ δεν είναι μονοσήμαντη. Η πραγματικότητα όμως δείχνει, ότι σπουδαίες αλλά και άβολες πλευρές τους, έχουν απαλειφθεί από μια κατευθυνόμενη αμνησία, που προσπαθεί να οργανώσει την ιστορική μας μνήμη.

Παραμένουν λειτουργικά αυτά τα ιστορικά γεγονότα, όταν γίνεται μια συνεχής και συνεπής προσπάθεια να διαπιστώσουμε αν έχουν εξ αντικειμένου νόημα στο σημερινό γίγνεσθαι και το νόημα αυτό να το αναδείξουμε επικαιροποιημένο. Το σπουδαιότερο δε, αν γινόμαστε φορείς μέσω της παιδείας, μια διανοητικής επιταγής που ζητά να δει σε ποιο βαθμό οι σταθμοί αυτοί ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες που εξέθρεψαν. Να διαπιστώσουμε το «έλλειμμα», όπως λένε σήμερα, της ιστορίας και να δρομολογήσουμε ως κοινωνία διορθωτικές κινήσεις.

Όσον αφορά τη σημερινή επέτειο, πολλοί την έχουν χαρακτηρίσει ως τον καθυστερημένο «ελληνικό Μάη». Καθυστερημένα διότι στην Ελλάδα των δεκαετιών του ‘50 και του ‘60 «τελούσαν εν ανεπάρκεια» οι ιστορικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις που επώασαν το ταυτόχρονο κίνημα στις ιμπεριαλιστικές μητροπόλεις από το Παρίσι και το Μπέρκλευ, ως το Βερολίνο κα το Τόκυο.

Δυστυχώς όμως, τα «θαυμαστά» γεγονότα του «Πολυτεχνείου», προωθήθηκαν στο χρόνο βαλσαμωμένα. Λες και η ιστορική επέτειος, με μια υποδειγματική ειρωνική κίνηση, κατάργησε την ιστορική διάσταση του γεγονότος που γιορτάζει. Η κατευθυνόμενη αμνησία στα γεγονότα της εξέγερσης του «Πολυτεχνείου», οργανώθηκε απ’ αυτούς που έκαναν άμεση πολιτική της χρήση στην μεταπολίτευση, με έναν άκρατο λαϊκισμό. Αυτοί που μετέτρεψαν το λαό σε όχλο, ο οποίος λεηλάτησε την ίδια του τη χώρα  τα επόμενα χρόνια. Αλλοίωσαν έτσι με βίαιο τρόπο, την οραματική δυναμική του «Πολυτεχνείου», που προσέβλεπε στην καλλιέργεια μιας νέας αντίληψης συλλογικότητας και υπευθυνότητας στο λαό, η οποία θα τον αναδείκνυε σε «δήμο». Εξαπτέρυγά τους, αυτοί που, στο όνομα ενός πραγματικού ή φανταστικού αγώνα στην εξέγερση, έτυχαν των ευεργετημάτων μιας κομματικής, με την ευρεία έννοια, καριέρας  και της συνακόλουθης επωνυμίας, που τους χάρισε ένα ερμηνευτικό πλεονέκτημα, στην ανακατασκευή των γεγονότων κατά το δοκούν¹. Ο Περικλής Κοροβέσης ανέφερε δηκτικά, “Η μαζική αντίσταση εναντίον της χούντας με εξαίρεση το Πολυτεχνείο και τη Νομική, εμφανίστηκε μετά την πτώση της χούντας”

Στο «γαλλικό Μάη» απ’ όλους αναγνωρίζεται, ότι μια μικρή οργάνωση, όπως το «κίνημα 22^ης Μάρτη» στο οποίο άνηκε ο Κον Μπεντίτ, μπόρεσε και έβαλε τη σφραγίδα του σε ένα κίνημα που αφύπνισε εκατομμύρια εφησυχασμένους ανθρώπους στη Γαλλία. Στο δικό μας «Πολυτεχνείο», ξεχάσαμε το ρόλο των αναρχικών της εργατικής συνέλευσης, των πάσης φύσεως «αυθορμητιστών», που έβαλαν απο-φασιστικά τη σφραγίδα τους στην ανάπτυξη της δυναμικής της εξέγερσης. Στο δικό μας «Πολυτεχνείο», ξεχάσαμε το Χρήστο Κωνσταντινίδη και την ομάδα του της «Διεθνούς Βιβλιοθήκης», οι οποίοι με τις εκδόσεις τους στα ελληνικά όλων των βασικών κειμένων του «γαλλικού Μάη» και τη δράση τους, συνέβαλαν σε μια έντονα ριζοσπαστική δυναμική της εξέγερσης. Τους ξεχάσαμε και θυμόμαστε μόνο τα ηχηρά συνθήματα που ενέπνεαν οι «γραμμιτζήδες» των κομμάτων της τελευταίας στιγμής.

Μαζί μ’ αυτά ότι το «Πολυτεχνείο» υπήρξε πράγματι και ερωτικό όπως άλλωστε κάθε τι επ-αναστατικό². Η χουντική προπαγάνδα, μέσω αυτού που εμείς πιθανόν να θεωρούμε ακόμη άβολο για να το θυμόμαστε, προσπάθησε τότε να το διαβάλει μέσω αποκαλύψεων που ανάφεραν «ότι συνελέγησαν σάκοι γεμάτοι χρησιμοποιημένα προφυλακτικά στο χώρο του Πολυτεχνείου». Ουδέν ψευδέστερον και αυτό διότι, εκείνες τις ευτυχισμένες «προ AIDS» εποχές, οι βιομήχανοι προφυλακτικών «έψαχναν με το φακό» για νεανική πελατεία… Σήμερα που κατακλύζονται από ανάλογη πελατεία, είναι που κυκλοφορούν τα χρωματιστά, τα γευστικά, τα φωτιζόμενα…

Κεντρικό σύνθημα του «Πολυτεχνείου» ήταν το «ψωμί, παιδεία, ελευθερία». Μια λειτουργική χρήση της επετείου θα μας έφερνε στη δύσκολη θέση να διαπιστώσουμε ότι την ελευθερία την μολύναμε με το δόγμα «ο οποιοσδήποτε σ’ αυτή τη χώρα, μπορεί να κάνει οτιδήποτε». Η παιδεία μολύνθηκε από την αδιαφορία των υπηρετών της και τη λογική της ήσσονος προσπάθειας. Το δε ψωμί μούχλιασε στο ντουλάπι από τις νέες συνήθειες που επέβαλε μια  άνευ ορίων καταναλωτική λογική που σηματοδότησε έκτοτε μια ζωή «ζωντανών νεκρών».



Σημειώσεις

1 Δείτε την προφητική ταινία του 1963 «ο μπακαλόγατος» και ίσως ο «Ζήκος» αφυπνίσει κοιμισμένες συνειδήσεις. σε κάποια σκηνή ο Ζήκος λέει στο αφεντικό του που μεγαλοπιάνεται: “δεν είσαι επιχειρηματίας, μπακαλόγατος είσαι, κακομοίρη μου... κι εγώ μπακαλογατούλης”
2 Δείτε την ταινία του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι«Οι ονειροπόλοι» του 2003. Μεταφορά στην οθόνη του βιβλίου του Ζιλμπέρ Αντέρ, στο οποίο ο συγγραφέας περιγράφει πως τρεις νέοι έζησαν στο Παρίσι το «Μάη του  ‘68», αποκλειστικά ως σεξουαλική επανάσταση.

Seedrinker