«Δώσε τρόπο στην οργή»
Σε μία ευτυχή στιγμή για την δυτική διανόηση, λειτούργησε στην Αρχαία Αθήνα το δημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης, το πιο επώδυνο πνευματικά πολίτευμα. Ένα σύστημα που σε γενικές γραμμές, προσπαθεί να διαχειριστεί τη διαφωνία, και τις συγκρούσεις που ανακύπτουν από αυτήν απελευθερώνοντας την κριτική, αναγνωρίζοντας παράλληλα το ατελές του ανθρώπινου όντος. Ο Πλάτωνας στη «Πολιτεία Πλάτωνος» επισήμανε «ότι αν υπήρχε μία πόλη με χρηστούς άντρες, θα ήταν τόσο περιζήτητο το να αποφύγουν την άσκηση εξουσίας, όπως είναι σήμερα το να διοικείς». Γι’ αυτό προίκισαν το δημοκρατικό σύστημα με τους θεσμούς. Ο σκοπός των θεσμών με τις επιμέρους τους κανονιστικές διατάξεις, είναι η εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας, αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα όπως αυτά παρουσιάζονται και όχι τις αιτίες. Επειδή δε αποτελούν δημιούργημα ενός ατελούς όντος, δεν είναι τέλειοι και επιδέχονται συνεχείς βελτιώσεις. Η αντίρροπη δύναμη, στο ατελές του ανθρώπου, η ενυπάρχουσα τάση προς την τελειότητα, η Αριστοτελική εντελέχεια (εντέλεια-έχω) είναι που θέλησε να προικίσει το δημοκρατικό σύστημα με το λεγόμενο «δημοκρατικό ήθος», την ουτοπική διάσταση της δημοκρατίας. Ας μην μας διαφεύγει ότι ο Σωκράτης ήταν προϊόν και θύμα της άμεσης δημοκρατίας.
Αν η τήρηση των θεσμών στην αρχαιοελληνική άμεση δημοκρατία, με την ισότητα λόγου, ήταν απαραίτητη για την λειτουργία της, στην σημερινή της εκδοχή, την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, είναι «εκ των ων ουκ άνευ». Και αυτό διότι η ιστορική αναγκαιότητα της δημιουργίας του, δηλαδή μετά την Αμερικανική Επανάσταση (1776) μας κάνει ευλόγως αλλά και επιβεβαιωμένα πλέον, να τη δούμε και ως ένα πολιτικό μόρφωμα (υβρίδιο), που συνδύασε τον πλούτο των ολίγων με τις δημοκρατικές αξίες, ώστε να γίνει δυνατή η διαιώνιση μιας ολιγαρχίας που θα έχει και λαϊκό επικάλυμμα. Εδώ υπεισέρχεται ο ρόλος του πολίτη « ο οποίος οφείλει να επινοεί διαρκώς, να αναζητεί διεξόδους όταν η κοινωνική δικαιοσύνη και η συνοχή σκοντάφτουν σε ποταπά συμφέροντα» (Εντγκάρ Μορέν). «Αν τελικά δεν θέλουμε να χάσουμε το προνόμιο της δημοκρατίας, αν δεν επιθυμούμε καθεστώς ψυχρής μετα-δημοκρατίας, όπου απλώς θα παριστάμεθα, όπως τώρα, οφείλουμε να δώσουμε τη μάχη με το θάρρος του ανθρώπου που ξέρει πότε και πως μπορεί να δεσμευτεί σε ένα αγώνα με αβέβαιη έκβαση. Γιατί περί αυτού πρόκειται. Δεν θα είμαστε οι πρώτοι στον κόσμο που θα το ζήσουμε» (Κορνήλιος Καστοριάδης).
Αναφερόμενος στις έννοιες κοινωνικοποίηση, κοινωνικός έλεγχος οι οποίες σταθερά περιλαμβάνονται στον λόγο κομμάτων της αριστεράς, ιδίως της κομμουνιστικής, αλλά τελευταία και κάποιων μορφωμάτων της άκρας δεξιάς, θεωρώ ότι πρέπει να μας τρομάζουν, αν αναλογιστούμε πως αντιμετωπίζουμε στη χώρα μας κάθε τι το δημόσιο, με πρώτο τον δημόσιο χώρο. Και αυτό διότι η έννοια του κοινωνικού ελέγχου ιδιαίτερα σε μεγάλης κλίμακας οικονομικές οντότητες, προϋποθέτει μια γενικευμένη αυτογνωσία και συνειδητοποίηση του ανθρώπου. Μια ιδιαίτερα χρονοβόρα διαδικασία που ιστορικά παρουσιάζεται έως και ανέφικτη. Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος κατάρρευσης του «Υπαρκτού Σοσιαλισμού».
Όταν μιλάμε για εκλογές στην ουσία μιλάμε για επιλογές. Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι άλλο είναι η προσωπική επιλογή και άλλο η ελεύθερη. Και αυτό διότι το συνειδητό δεν είναι ελεύθερο. Αυτό που θεωρούμε «ελεύθερη βούληση», στην πραγματικότητα βρίσκεται στο υποσυνείδητο (Τζόν-Ντίλαν Χέινς του Κέντρου Υπολογιστικής Νευροεπιστήμης Μπερνστάϊν του Βερολίνου).
Στις εκλογές που γίνονται υπό συνθήκες μίας εγχώριας αλλά και διεθνούς κρίσης, παρουσιάζεται σχεδόν ως αυτονόητο, ότι θα πρέπει οι ιδεολογικές διαφορές να υποχωρούν και να δίνουν την θέση τους στην ανάγκη πολιτικής διαχείρισης της κρίσης. Δηλαδή του καλύτερου δυνατού εφικτού, με το συνειδητό του ψηφοφόρου να αντιδρά και να ψηφίζει όχι μόνο σύμφωνα με την καθημερινότητα του αλλά και με το γενικό συμφέρον. Στη χώρα μας όμως, τη χώρα του παράδοξου, εκτός της σαφέστατης ιδεολογικής θέσης του Κ.Κ.Ε. ανέτειλε ως νέα ιδεολογική θέση το «αντιμνημονιακό ιδεολόγημα» λες και το μνημόνιο μπορεί να αποτελέσει βάση ιδεολογίας. Ακόμη δεν έχει γίνει αντιληπτό ότι βρισκόμαστε ως χώρα σε κατάσταση χρεοκοπίας, και ότι τα μνημόνια είναι αυτά που παρεμβάλλονται μεταξύ της ανεξέλεγκτης και της ελεγχόμενης που βιώνουμε. Το πώς θα εξελιχθεί αυτή η κατάσταση έχει άμεση σχέση με το πόσο γρήγορα θα γίνει η αλλαγή στις οργανωτικές μας δυσλειτουργίες και στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι αντιλήψεις για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης.
Το μεγάλο ερώτημα αυτών των εκλογών είναι αν ο λαός θα γεμίσει την κάλπη με σωφροσύνη ή θυμό ψηφίζοντας με το θυμικό, ζητώντας εκδίκηση. Στη βάση της εκδίκησης βρίσκεται η παραδοχή ότι φταίει αποκλειστικά ο άλλος για το κακό που μου έγινε. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι εγώ δεν έχω καμία σχέση, παρότι σιώπησα, γιατί ανέχθηκα, γιατί άμεσα ή έμμεσα συνδιαλέχθηκα με το πελατειακό κράτος που λειτουργούσε στη χώρα μας. Αυτό που απαξίωνε κάθε έννοια αξιοκρατίας, διέλυσε την δημόσια διοίκηση. Αυτό που επέτρεπε την λεηλασία του εθνικού πλούτου από ιδιοτελή και συντεχνιακά συμφέροντα. Αυτό που έπαιρνε το ρίσκο του δανεισμού και εκχωρούσε στους «πελάτες» το προϊόν του ως πρόσοδο κρατικά εγγυημένη, δημοκρατικά επισημοποιημένη από την «δεξιά» και την «αριστερά». Δηλαδή χιλιάδες μισθούς άνευ εργασίας ή με ολίγη, χιλιάδες υπερτιμημένους μισθούς, χιλιάδες άνευ λόγου κοινωνικά επιδόματα και συντάξεις, χιλιάδες επιδοτήσεις άνευ παραγωγής κτλ.
Στο ερώτημα αν ο λαός, θα μπορέσει αυτή την κρίσιμη στιγμή να μετουσιώσει τον θυμό του σε σωφροσύνη, η απάντηση ιστορικά αποδειγμένα, μπορεί να συμπυκνωθεί στην πρόταση του σουρεαλιστή μυθογράφου Πάνου Κουτρουμπούση για την ίδρυση κόμματος του λαού με τίτλο Κτηνώδης Δύναμη Οργιώδης Άγνοια (Κ.Δ.Ο.Α.), ο ιδανικότερος συνδυασμός για χειραγώγηση. Μιας χειραγώγησης που εν τέλει έδωσε την δυνατότητα στο χρήμα να αγοράσει τον άνθρωπο.
Η ελπίδα βρίσκεται στο να μπορέσουμε να κάνουμε την υπέρβαση μας. Να είμαστε πρωτίστως οργισμένοι με τον εαυτό μας. Επιτέλους να νιώσουμε ντροπή, με αυτά που αφήσαμε να γίνουν ή συμμετείχαμε. Εμείς που είμαστε μέρος του προβλήματος, εμείς πρέπει ν γίνουμε και μέρος της λύση. Με την δυνατότητα, δε που μας δίνουν οι εκλογές της 6ης Μαΐου, να δώσουμε μία ώθηση μετασχηματισμού στη δημοκρατία μας, ώστε να λειτουργήσει ένα θεσμισμένο κράτος, ατμομηχανή για την επαναθέσμιση της ελληνικής κοινωνίας ως σχηματισμού. Έτσι ίσως δώσουμε μία ευκαιρία ώστε και η φιλανθρωπία να μετασχηματισθεί σε φιλαλληλία και αλληλεγγύη στα δύσκολα χρόνια που θα ακολουθήσουν. Γιατί παντού ( στην οικονομία, στην κοινωνία, σε προσωπικό επίπεδο κτλ.) όπου υπάρχει ένα «καταραμένο» απόθεμα, δηλαδή άχρηστο περίσσευμα πλούτου, δύναμης κτλ, δηλαδή η αρχαιοελληνική έννοια της «Ύβρεως», εμφανίζεται νομοτελειακά, ως ασφαλιστική δικλίδα, η «Νέμεσις». Οι «δαπάνες» δηλαδή αυτού του αποθέματος, ως καταστροφές προσωπικές, οικονομικές, κοινωνικές, φυσικές, πόλεμοι κτλ..
«Εγώ κι εσύ και τα εκατομμύρια τιποτένιοι σαν και εσένα και σαν εμένα υποκριτές, φιλόδοξοι, μικρόψυχοι, εγωιστές, δειλοί εμείς κρατάμε μες τα ένοχα παράφορα τούτα χέρια τις τύχες του κόσμου. Να το θυμάσαι αυτό». (Τάσος Λειβαδίτης- Συμφωνία αριθμός 1).
ΣΑΝ ΚΕΡΑΣΜΑ…
«Η ανθρώπινη ευτυχία πολλαπλασιάζεται
Όταν διαιρείται».
Αν η κεντρική αξία αυτού που αποκαλούμε «παραδοσιακό τρόπο ζωής ήταν η αυτάρκεια, οι αξίες προ της Μεταπολίτευσης ζωής ήταν η δύναμη, η επιμονή και η συντροφικότητα που υποδαύλιζε ένας λιτός αλλά ουσιαστικός τρόπος ζωής.
Αυτές είναι οι παλιές αξίες στις οποίες, αφειδώς αναφερόμαστε, και αναπολούμε σήμερα. Σ’ αυτές τις αξίες πρέπει να βασιστούμε εάν θέλουμε να προχωρήσουμε αυτοβελτιούμενοι ως πρόσωπα, ως κοινωνία και ως χώρα.
Ας επανευφεύρουμε λοιπόν ένα τρόπο ζωής σαν «γλυκό του κουταλιού».
Seedrinker
