ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ

‘Αυτό που η κάμπια ονομάζει θάνατο
 ο Θεός το ονομάζει μεταμόρφωση’
Νταλί

Η Αλλαγή στον πολιτικό θεσμικό χώρο, είναι μια διαδικασία που θέλει να κάνει το παρελθόν tabula rasa και να δώσει μια νέα αρχή. Ιστορικά ταυτίζεται με την επανάσταση, συνήθως με βίαια μέσα, ενώ σχεδόν πάντα έχει άσχημη κατάληξη για τις κοινωνίες που την ενστερνίστηκαν.

Πριν 35 χρόνια, στη χώρα μας, η Αλλαγή αποτέλεσε το κυρίαρχο σύνθημα του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ) στην πορεία του προς την εξουσία. Όταν έγινε κυβέρνηση για να εκμηδενίσει κυρίως την αξιωματική αντιπολίτευση χρησιμοποίησε μία λαϊκίστικη σκληρή αντιδεξιά γλώσσα, χωρίς αντίκρισμα στους τομείς της ηθικής και της οικονομίας, οι οποίοι έκτοτε συγχωνεύτηκαν. Ο φτωχός του 1981 έγινε έκτοτε φτωχός και σε αναστολές, μιας και αυτός ήταν ο γρηγορότερος τρόπος για να πλουτίσει αθέμιτα από τον πακτωλό των χρημάτων που έφεραν οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις στη χώρα μας.
Το σύνθημα δεν υπάρχουν θεσμοί παρά μόνο λαός κυριάρχησε. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα σε επαγγελματίες τρίτης κατηγορίας, μεσαία στελέχη του συνδικαλισμού και ερασιτέχνες οικονομολόγους μαζί με διανοούμενους, που δε διανοήθηκαν τίποτα αφότου επικράτησε το ΠΑΣΟΚ, να δώσουν στο, δίχως ταυτότητα λόγω εμφυλίου, παρακράτους της δεξιάς και δικτατορίας, μικροαστικό στρώμα, το ελεύθερο να αλωνίζει με τις πιο βάναυσες διαθέσεις, στο τεράστιο χάσμα που άφησε η αποθέσμιση της κοινωνίας. Αυτή την αποδέσμευση ο λαοπλάνος Ανδρέας Παπανδρέου τη βάφτισε εθνική υπερηφάνεια, το σύνηθες καταφύγιο, έλλειψη καλύτερου, της μικροαστικής νεύρωσης σε αναζήτηση της ταυτότητας. Γενικώς μπορούμε να πούμε ότι αποτέλεσμα αυτής της Αλλαγής ήταν η φθορά όλων των ιδεών που εξέθρεψαν την ύπαρξη του ΠΑΣΟΚ. Αποτέλεσε δε, για το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, μια άσκηση της διαφθοράς, που μας οδήγησε στη σημερινή κατάσταση.
Ειδικότερα, δημιούργησε μια οικονομία κρατικοδίαιτη, όπου μικρά προλεταριάτα (ΔΕΗ, ΟΤΕ Δημόσιες Συγκοινωνίες, ΤΑΞΙ, Εφοριακοί, Τελωνιακοί, Πανεπιστημιακοί, Καθηγητές κλπ) υπό τη καθοδήγηση της συνδικαλιστικής τους νομενκλατούρας, συνδιοικούσαν με την πολιτική ηγεσία, πολλές φορές εκβιάζοντάς την. Κύριος σκοπός αυτών, των κατ’ όνομα υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας, η εξυπηρέτηση των επιμέρους συμφερόντων τους εις βάρος του κοινωνικού συνόλου και αυτοσκοπός τους, η συνεχής και με κάθε μέσον ενίσχυσή τους (κατόρθωσαν να πάρουν επίδομα έγκαιρης προσέλευσης στη δουλειά τους).
Αν πριν από 35 χρόνια μιλούσαμε για κυριαρχία του πολιτικού θεσμικού χώρου, σήμερα έχουμε την επικυριαρχία του οικονομικού σε όλους τους άλλους θεσμικούς χώρους, κοινωνικό πολιτικό , πολιτισμικό. Γι’ αυτό επιδιώκεται σήμερα από το Κομουνιστικό Κόμμα Ελλάδος (ΚΚΕ), που ευαγγελίζεται την Αλλαγή, η ανατροπή του υπάρχοντος οικονομικού μοντέλου, μέσω λαϊκών κινητοποιήσεων και την αντικατάσταση του από μια οικονομία κεντρικού σχεδιασμού όπου όλα τα μέσα παραγωγής θα βρίσκονται από κοινωνικό έλεγχο.
Για την Α-λήθεια (η μη λήθη), είναι καλό να θυμηθούμε ότι το ΚΚΕ, είχε και πάλι καλέσει τον ελληνικό λαό σε μια αναλόγου τύπου επιλογή, αμέσως μετά την απελευθέρωση της χώρας μας από τη γερμανική κατοχή. Αν οι τότε ιστορικές συνθήκες (Γιάλτα, Εμφύλιος Πόλεμος) δεν είχαν αποτρέψει το ΚΚΕ να εφαρμόσει τις επιδιώξεις του, σήμερα θα μιλούσαμε για μια Ελλάδα, που θα είχε βιώσει το σοκ της κατάρρευσης του Υπαρκτού Σοσιαλισμού, στο οποίο ο λαός μας, όπως και όλοι οι άλλοι λαοί του Ανατολικού Μπλοκ θα πρωτοστατούσε. Η τραγικότητα του γεγονότος βρίσκεται στο ότι το σύστημα που υποστήριξε ότι έφερε το λαό στην εξουσία, στο τέλος δεν το υπερασπίστηκε κανένας λαός.
Βέβαια, θα ακολουθούσε η καταλήστευση από την εγχώρια νομενκλατούρα όλης της υπεραξίας που με στερήσεις του λαού θα είχε συσσωρεύσει η χώρα μας και στην καλύτερη περίπτωση θα υπερηφανευόμασταν ότι κάποιος ¨Έλληνας θα ήταν ιδιοκτήτης μεγάλης ποδοσφαιρικής ομάδας της Δυτικής Ευρώπης. Μετά το σοκ θα επι9χειρούσαμε κι εμείς να μπούμε στην Ευρωπαϊκή ένωση και στην καλύτερη περίπτωση θα ήμασταν κάτι σαν τη σημερινή Βουλγαρία. Επίσης, αντί για διακοπές θα ταξιδεύαμε, για παράδειγμα στην Ιταλία, για να φροντίσουμε κατάκοιτους υπερήλικες ιταλικών οικογενειών ή για να δουλέψουμε στη συγκομιδή της παραγωγής τους. Με μισθούς και συνθήκες διαβίωσης ανάλογες με αυτές που εμείς σήμερα επιφυλάσσουμε στους, συνανθρώπους και γείτονές μας, Βούλγαρους¹.
Το ΚΚΕ σήμερα επαναφέρει το σύνθημα δεν υπάρχουν θεσμοί παρά μόνον λαός δια του λεγόμενου κοινωνικού ελέγχου στα πάντα. Επισημαίνουμε ότι σκοπός των θεσμών με τις επιμέρους τους κανονιστικές διατάξεις είναι, η εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας, αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα όπως αυτά παρουσιάζονται και όχι τις αιτίες τους. Επίσης οι θεσμοί λειτουργούν με φυσική την παραδοχή ότι ο άνθρωπος είναι ένα ατελές ον, επομένως και οι θεσμοί δεν είναι τέλειοι και επιδέχονται συνεχείς βελτιώσεις.
Η έννοια του κοινωνικού ελέγχου προϋποθέτει μια γενικευμένη αυτογνωσία και συνειδητοποίηση των ανθρώπων, μια ιδιαίτερα χρονοβόρα διαδικασία που ιστορικά παρουσιάζεται έως και ανέφικτη. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος αποτυχίας του υπαρκτού σοσιαλισμού. Κι αυτό διότι η γενική πεποίθηση δε συμβαδίζει με το ότι για να αλλάξει ο κόσμος πρέπει πρώτα να αλλάξω εγώ αλλά με την πεποίθηση ότι πρώτα πρέπει να αλλάξει ο άλλος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στο πως αντιμετωπίζουμε στη χώρα μας καθετί το δημόσιο, με πρώτο το δημόσιο χώρο.
Σήμερα αυτό που πρέπει να επιδιώξουμε για να αλλάξουμε τον κόσμο είναι η μεταμόρφωση. Όπως αναφέρει ο Εντγκάρ Μορέν η Μεταμόρφωση αντίθετα από την Αλλαγή σημαίνει να σκεφτόμαστε το καλό ολόκληρης της ανθρωπότητας σε συνέχεια με το παρελθόν και μόνον οι καταστροφές μας επιτρέπουν συνειδητοποιήσουμε τα θεμελιώδη προβλήματα.
Στη Βιολογία, η μεταμόρφωση ορίζεται ως η παρουσία αυτοτελών ενδιάμεσων μορφών μεταξύ γονιμοποιημένου ωαρίου και τέλειου ζώου. Ο σπόρος που θα γονιμοποιήσει τη διαδικασία της μεταμόρφωσης υπάρχει. Άλλωστε η ανθρωπότητα προσπάθησε να γονιμοποιηθεί πολλές φορές χάρη σε Ανθρώπους περιθωριακούς, όπως ο Ιησούς, ο Βούδας, ο Μωάμεθ. Επίσης να μη ξεχνάμε ότι και ο σοσιαλισμός γεννήθηκε από τις ιδέες ενός διανοούμενου, αγνοημένου από όλα τα πανεπιστήμια και τις μεγάλες προσωπικότητες της εποχής, του Μαρξ. Οι προσπάθειες της ανθρωπότητας ήταν ανεπιτυχείς, διότι δεν έλαβε υπόψη της, ότι για κάθε δράση που αναλάμβανε προς την κατεύθυνση αυτή, ακόμη και με τις καλύτερες προθέσεις, σ’ ένα ορισμένο σημείο προσέκρουε, στις δεδομένες ιστορικές και κοινωνιολογικές συνθήκες. Εκεί είναι που ξέφευγε από τον έλεγχο και αντιστρεφόταν το νόημά της. Οφείλουμε λοιπόν να έχουμε επίγνωση ότι κάθε απόφαση είναι ένα στοίχημα και να ακολουθούμε μια στρατηγική που επιτρέπει τη διόρθωση πιθανών λαθών της δράσης που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Οι σημερινές συνθήκες αποτελούν μια νέα ιστορική ευκαιρία για τη μεταμόρφωση της ανθρωπότητας με κύριους άξονες το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να υπάρχει με αξιοπρέπεια και ελευθερία στα πλαίσια μιας ανθρωποκεντρικής πολιτικής οικονομίας που θα έχει ως πρώτη προτεραιότητα τη σωτηρία της βιόσφαιρας. Ο Εντγκάρ Μορέν προτείνει να αντλήσουμε ιδέες από τις τρείς κληρονομιές οι οποίες διαχωρίστηκαν, αποστεώθηκαν, εκφυλίστηκαν. Την ελευθεριακή για την αυτονομία του ατόμου, τη σοσιαλιστική για να βελτιώσουμε την κοινωνία και την κομουνιστική για να δημιουργήσουμε την κοινότητα.
Οι σημερινές συνθήκες αποτελούν μια νέα ιστορική ευκαιρία για τη μεταμόρφωση της ανθρωπότητας αρκεί να αντισταθούμε στο πολυπλόκαμο και διάχυτο μοντέλο μιας ελκυστικής κουλτούρας με χαμογελαστό πρόσωπο, που κατορθώνει να κρύβει τη σκοτεινή της όψη και υπόσχεται ικανοποίηση και ευφορία για όλους, αποκοιμίζοντας τις συνειδήσεις μέσω της κατανάλωσης και διατηρώντας τη σύγχυση ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασίωση. Αυτό ο Ραφαέλε Σιμονέ αποκαλεί Το μειλίχιο τέρας στο ομότιτλο βιβλίο του.

1 Και το χειρότερο θα ήταν ότι θα χάναμε 3-4 χρόνια προσδόκιμου χρόνου ζωής. Και αυτό διότι μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι Ρώσοι έχασαν την περίοδο (1991-94) σχεδόν επτά χρόνια. Γεγονός που αποτέλεσε κοινό χαρακτηριστικό όλων των πρώην κομουνιστικών χωρών. Αποδείχτηκε δε ότι όσο προχωράει κανείς προς τα ανατολικά η μείωση του προσδόκιμου χρόνου ζωής ήταν πιο απότομη, και είχε περισσότερο μόνιμο χαρακτήρα. Ο πληθυσμός υπέστη ένα σοκ που μπορεί να συγκριθεί μόνο με εκείνο της περιόδου 1928-1934 (μεγάλος λοιμός στην Ουκρανία) αναφέρει σχετικά ο Ζακ Σαπίρ στο βιβλίο του Το Ρωσικό Χάος.
Πολλοί βέβαια ισχυρίζονται, ότι αναγνωρίζοντας τις αδυναμίες του υπαρκτού σοσιαλισμού, όπως πχ η ανελευθερία για τις λαικές μάζες και το προνόμια της νομεκλατούρας, είναι σήμερα ώριμες οι συνθήκες στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, έτσι ώστε μετά την επαναστατική αλλαγή, να αποφευχθούν αυτές οι άλλες βρωμιές, και να περάσει η ανθρωπότητα στην εποχή της πραγματικής της ιστορίας. Σχετικά με αυτό, το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να υπενθυμίσουμε την εγελειανή ιδέα, ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, με την προσθήκη της φράσης του Μαρξ τη μια φορά σαν τραγωδία και την άλλα σα φάρσα, και τέλος, της προέκτασης του Χέρμπερτ Μαρκούζε ότι κάποιες φορές, η κωμική επανάληψη, μπορεί να είναι πιο τρομερή από την αρχική τραγωδία.

Seedrinker