Στο όνομα των πραγμάτων

"Η γλώσσα είναι 

το σπίτι του «είναι»"

Michel Haar

Γλώσσα ονομάζουμε την επικοινωνία των ανθρώπων με λέξεις. Η γλώσσα δεν αποτελεί μόνον ένα σύστημα συμβολισμών, μέσω του οποίου επιτυγχάνεται η επικοινωνία των ανθρώπων, διότι σ’ αυτήν αντανακλάται η «κωδικοποίηση» του κόσμου, που ήδη έχει επιτελέσει ο άνθρωπος. Είναι ο τρόπος μας να καταλαβαίνουμε τον κόσμο, να σκεφτόμαστε. Αισθήσεις και αισθήματα, ιδέες και σκέψεις θα ήταν χυλός στο κεφάλι μας αν δεν υπήρχαν οι λέξεις. H γλώσσα όμως αποτελεί και την «κερκόπορτα» της ελευθερίας μας διότι, όπως έχει αποδειχθεί ιστορικά, οδηγεί στη χειραγώγησή μας, μέσω της διαστροφής των λέξεων και των εννοιών. Και αυτό διότι η γλώσσα, κοινός τόπος, περιέχει τα πάντα αλλά δε μιλάει από μόνη της. Από τη γλώσσα ως το λόγο μεσολαβούν σφετεριστές και μεταπράτες του νοήματος: ο θάνατος, η αλλοτρίωση, η ιδεολογία. Η ιστορία έχει δείξει ότι πίσω από εύηχους και θετικά φορτισμένους όρους, κρύφτηκαν τα μεγαλύτερα ψέματα και συχνά οι προθέσεις για τα πιο θηριώδη εγκλήματα. Ο Ν. Βαρδιάμπασης αναφέρει σχετικά: «μη ξεχνάτε λοιπόν, ότι η εξουσία γεννιέται μέσα στη γλώσσα. Άρα αυτός που εξουσιάζει τη γλώσσα, είναι επόμενο να εξουσιάζει και τους άλλους. Να τους επιβάλει τις λέξεις του, τις απόψεις του, τις διαταγές του».

Δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα από τη σύγχρονη πολιτική ιστορία μας είναι αυτό του Ανδρέα Παπανδρέου ο οποίος κατόρθωσε με τη ρητορική του να εξελιχθεί σε μέγα πατερναλιστή, ενώ αντιθέτως ο γιος του Γιώργος Παπανδρέου, με την πασιφανή αδυναμία στην χρήση της γλώσσας  δεν κατόρθωσε να βρει υποστηρικτές για τα αυτονόητα που προωθούσε. Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε και την περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ ο οποίος λειτουργεί σαν ένα πολιτικό «σούπερ- μάρκετ» διαφορετικών λέξεων και εννοιών τοποθετημένων εκεί από τις πολιτικές του συνιστώσες, όπου εθελοτυφλούντες πελάτες, αγνοώντας τη ταμπέλα του, που δε γράφει λαϊκό αλλά λαϊκίστικο¹ σουπερ-μάρκετ, ψωνίζουν ότι τους συμφέρει. Επίσης στη σημερινή εποχή όπου η εικόνα επικυριαρχεί, θα ήταν αδύνατον να μην αναφέρουμε το σχετικό τηλεοπτικό παράδειγμα της εκπομπής του Λάκη Λαζόπουλου ο οποίος, με εργαλείο του την επιλεκτική χρήση της εικόνας σε συνδυασμό με το χαρισματικό του λόγο, παρασύρει τον κόσμο εκεί που αυτός θέλει μέσω μιας κατά το πλείστον ψευδεπίγραφης σάτιρας. Άλλωστε στον κόσμο της εικόνας ισχύει ο λογικός συνδυασμός του «μια εικόνα χίλιες λέξεις», με το «χίλιες εικόνες εξυπηρετούν μια λέξη, τη χειραγώγηση»

Ως εκ τούτου, το κοινότοπο αλλά ευθύβολο (χαρακτηριστικό που έχουν άλλωστε οι κοινοτοπίες) «να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους» παρουσιάζεται ως ένα διαρκές ζητούμενο. Ας πούμε λοιπόν τα πράγματα με το όνομά τους. Χθες 22/4/2013 ήταν η παγκόσμια ημέρα της Γης και πριν ένα μήνα περίπου, το Σάββατο 23/3/2013 κληθήκαμε να σβήσουμε τα φώτα από τις 20.30 έως τις 21.30 συμμετέχοντας στη δράση «η ώρα της Γης», η οποία είχε στόχο την ευαισθητοποίηση των ανθρώπων σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Μια δράση που ξεκίνησε το 2007 στο Σίδνευ της Αυστραλίας με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση και της εφημερίδας «The Sydney Morning Herald». Από τότε έχει εξαπλωθεί σε περισσότερες από 5000 πόλεις, αγγίζοντας περίπου 2 δις. ανθρώπους σε 135 χώρες. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε εμβέλεια περιβαλλοντικό γεγονός στην ιστορία το οποίο όμως, έστω και ασύνειδα, συμπλέει με τη γενεσιουργό αιτία του λεγόμενου περιβαλλοντικού προβλήματος. Κι αυτό συμβαίνει λόγω της ονοματοθεσίας του, η οποία αναφέρεται ως «ώρα της Γης». Το πρόβλημα όμως αφορά τον άνθρωπο και όχι τη Γη, η οποία έτσι κι αλλιώς ακολουθούσε και ακολουθεί τους δικούς της ρυθμούς. Μοναδική μας ελπίδα πλέον, να μη ζήσει η ανθρωπότητα τις ενυπάρχουσες στο DNA της Γης μεγάλες καταστροφές, οι οποίες θα απειλήσουν τη ζωή στο σύνολό της.

Ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρξε μια «χρυσή εποχή» όπου οι άνθρωποι ζούσαν αρμονικά εντός της γήινης βιόσφαιρας. Σχετικά ο φυσιολόγος Jared Diamond στο βιβλίο του «Ο τρίτος Χιμπατζής» αναφέρει: “Όπως δείχνουν οι παλαιοντολογικές έρευνες, οι οικολογικές καταστροφές υπήρξαν αναπόσπαστο μέρος της μακράς εξελικτικής πορείας του ανθρώπου”. Όμως, το μέγεθος των οικολογικών καταστροφών παρουσιάζεται ανάλογο με την εξέλιξη του τεχνολογικού πολιτισμού, ο οποίος έχει σκλαβώσει το δημιουργό του, με αποτέλεσμα να λειτουργεί ενσυνείδητα αλλά τελείως ανεύθυνα, χειραγωγούμενος ή ανεχόμενος , υπό την αίρεση ότι η βιόσφαιρα έχει δημιουργηθεί, αποκλειστικά για να τον εξυπηρετεί, δηλαδή ως ένα πεδίο άσκησης εξουσίας του. Για αυτό εγωιστικά αποστασιοποιούμενος από τη βιόσφαιρα, χρησιμοποιεί τη λέξη περιβάλλον. Ως εκ τούτου, η σημερινή εργαλειακή αντιμετώπιση της γλώσσας είναι εν δυνάμει αυτοκαταστροφική διότι,  η τεράστια τεχνολογική εξέλιξη αυξάνει εκθετικά τις καταστροφικές δυνατότητες ενός εργοταξίου ανθρώπων, που παράγουν συνεχώς κάθε είδους μόλυνση. Λέγοντας λοιπόν τα πράγματα με το όνομά τους, πρέπει μέσω μιας παγκόσμιας επικοινωνιακής καμπάνιας να αντικαταστήσουμε τη λέξη περιβάλλον με τη λέξη βιόσφαιρα, δηλαδή την πραγματικότητα που περιλαμβάνει και τον άνθρωπο, η οποία τον καθίστα αποκλειστικό υπεύθυνο για τη βιωσιμότητά της, λόγω του ότι αποτελεί το εύφρον μέρος της. Δυστυχώς όμως, όχι το εχέφρον. Είναι τελείως υποκριτικό να κλείνουμε τα φώτα για μια ώρα τη συγκεκριμένη μέρα, όταν όλο το χρόνο η χορτασμένη Εσπερία πετάει το 38% των σιτηρών, των 50% των θαλασσινών-ψαριών, το 52% των φρούτων και λαχανικών, το 22% του κρέατος και το 20% του γάλακτος, που παράγει. Είναι τελείως υποκριτικό να κλείνουμε τα φώτα για μια ώρα τη συγκεκριμένη μέρα όταν η χορτασμένη Εσπερία, αφού καταναλώσει ότι έμεινε απ’ αυτά που πέταξε, κόβει κάθε χρόνο 7.000.000 δέντρα, για να κατασκευάσει χαρτιά υγείας, ώστε να σκουπίσει τα «περιττώματά» της. Είναι τελείως υποκριτικό να κλείνουμε τα φώτα για μια ώρα τη συγκεκριμένη μέρα, όταν γνωρίζουμε ότι ειδικά στη χώρα μας τα σπίτια είναι ενεργειακά σουρωτήρια, κατέχοντας το πανευρωπαϊκό «χρυσό» στη σπατάλη ενέργειας για θέρμανση και ψύξη, «θάβοντας» τη βιόσφαιρα μαζί με το 80% των αστικών απορριμμάτων, που θάβεται σε Χ.Υ.Τ.Α. Είναι τελείως υποκριτικό να κλείνουμε τα φώτα για μια ώρα τη συγκεκριμένη μέρα, όταν το 2012 ήταν η 36^η συνεχής χρονιά, που η μέση παγκόσμια θερμοκρασία ήταν υψηλότερη από το μέσο όρο του 20^ου αιώνα. Όταν κατά 900 κυβικά χλμ μειώνεται κάθε χρόνο η θερινή έκταση των πάγων του Αρκτικού Ωκεανού και κατά 50% έχουν συρρικνωθεί οι παγετώνες των Άλπειων τα τελευταία 40 χρόνια. Η συγκέντρωση δε των αερίων του θερμοκηπίου από 285ppm το 1880 έφτασε τα 315ppm το 1960 και σκαρφάλωσε στα 390ppm το 2010².

Στο όνομα των πραγμάτων πρέπει επειγόντως να μετονομάσουμε την ώρα της Γης σε ώρα του «ενεργειακού αποτυπώματος». Με την έκφραση ενεργειακό αποτύπωμα, αναφερόμαστε στο ποσό ενέργειας που καταναλώνουμε για τη διαβίωσή μας. Η ενέργεια αυτή για να παραχθεί, χρησιμοποιούνται στο μεγαλύτερο μέρος της μη ανανεώσιμοι πόροι και διαδικασίες, που ρυπαίνουν καθολικά τη βιόσφαιρα (Γη, αέρα, θάλασσα, πόσιμο νερό, τροφική αλυσίδα κλπ). Επίσης χρησιμοποιούνται όλο και περισσότεροι πυρηνικοί σταθμοί οι οποίοι, όχι μόνο συσσωρεύουν στη βιόσφαιρα τα ραδιενεργά τους κατάλοιπα, αλλά αυξάνουν εκθετικά και τον κίνδυνο μιας τεράστιας καταστροφής εκ της λειτουργίας τους. Επιπρόσθετα, μπορεί να επιδεινώσουν εκθετικά τα αποτελέσματα των φυσικών καταστροφών, που θα μπορούσαν να συμβούν στην περιοχή της λειτουργίας τους. Το ενεργειακό αποτύπωμα δε σχετίζεται μόνο με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά με οποιαδήποτε κατανάλωση ενέργειας, άμεση ή έμμεση, που ενυπάρχει σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα όπως, διατροφή, μετακίνηση, ένδυση, διασκέδαση κλπ. Εδώ πρέπει να αναφέρουμε σχετικά, ότι ο μεσογειακός τρόπος διατροφής που περιλαμβάνει αυστηρώς εποχικά φρούτα και λαχανικά, πολλά όσπρια, ψάρια, λίγα πουλερικά και ελάχιστο κόκκινο κρέας, το δυνατόν παραγόμενα στον τόπο κατανάλωσης τους, αφήνει ένα πολύ μικρό ενεργειακό αποτύπωμα και ένα θετικό αποτύπωμα στην υγεία μας. Το ενεργειακό αποτύπωμα κάλλιστα θα μπορούσε να μετονομαστεί και σε «εύθυνο» αποτύπωμα. Δηλαδή αυτό που μετράει το βαθμό της υπευθυνότητας, που δείχνουμε έναντι της ύπαρξης μας, του συνανθρώπου και της βιόσφαιρας. Θα αποτύπωνε δε εμφανώς, πόσο εναρμονιζόμαστε με τη μόνη ελπιδοφόρα ρήση: «Για να αλλάξει ο κόσμος πρέπει πρώτα να αλλάξω εγώ».

 Διευρύνοντας το θέμα, και λαμβάνοντας υπόψη μας την απομυθοποιητική ελληνική γλώσσα, που θέλει τη βία θηλυκό του βίου, βίος χωρίς εξάσκηση βίας στη στενή και ευρύτερη έννοιά της, δεν υπάρχει. Έτσι μπορούμε να επισημάνουμε ότι, η βία που εξασκούμε, επιτρέπουμε ή ανεχόμαστε να εξασκείται για λογαριασμό μας, για τη διαβίωσή μας, είναι ευθέως ανάλογη του αποτυπώματος μας. Τις τελευταίες ημέρες δε, έγινε εμφανής με το χειρότερο τρόπο και η καθαρή βία που εμπεριέχεται στις παραφουσκωμένες ελάχιστα αρωματικές και άνοστες φράουλες της Μανωλάδος Ηλείας, που καλλιεργεί εκεί η ντόπια μαφία της φράουλας, εκμεταλλευόμενη με όρους δουλείας μετανάστες ως εργατικό δυναμικό, με την ανοχή των τοπικών και κρατικών αρχών και της τοπικής κοινωνίας. Το παραπάνω γεγονός αποτελεί επίσης μια καλή ευκαιρία, ώστε να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της βίας, που εξασκείται στις χώρες χαμηλού κόστους, ώστε να αγοράζει η Εσπερία πάμφθηνα ήδη.

Τέλος, γενικεύοντας μπορούμε να πούμε ότι, το ενεργειακό αποτύπωμα είναι το αποτύπωμα, που αφήνει η συναίσθηση του ηθικού χρέους, η οποία είναι σύμφυτη με την έννοια της ανθρώπινης εξατομικευμένης παρουσίας. Η ποσοτική αποτίμηση του ενεργειακού αποτυπώματος, είναι αντιστρόφως ανάλογη με το βαθμό ελευθερίας του ανθρώπου, για την κατάκτηση των ανωτέρων και ρεαλιστικών αξιών της έντιμης και αξιοπρεπούς ζωής, αξιών δηλαδή που συμπορεύονται με τον αιώνιο φυσικό λόγο.

Σημειώσεις

1 Σχετικά στην ανάρτηση της 4/6/12 «Περί λαϊκισμού»

2 Τα στοιχεία έχουν αντληθεί από τη Σαββατιάτικη έκδοση της εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (Οικολογία)

ΚΑΛΗ   επΑΝΑΣΤΑΣΗ

Seedrinker