Ένα τρίπτυχο

( Τρίτο μέρος )

Τα συνακόλουθα...

Συγχορδίες:

Ποίηση. Στο “τρίπτυχο” δεν αναφέρθηκα στην θρησκευτικότητα της Άπω Ανατολής, διότι είναι δύσκολο, για ένα Δυτικό να αντιληφθεί, πως αντιλαμβάνονται τον Θεό οι Απωανατολίτες. Σε γενικές γραμμές, γεννιούνται και μεγαλώνουν, με τις τοπικές θρησκευτικές τους παραδόσεις. Στην Ιαπωνία με τον Σιντοϊσμό, στην Κίνα με τον Ταοϊσμό και στην Ινδία με τον Ινδουισμό. Προσπαθούν να ζήσουν σύμφωνα με τον Κομφουκιανισμό, η βάση του οποίου είναι περισσότερο ηθική παρά θρησκευτική και οδηγούνται προς τέλος της ζωής ως Βουδιστές, διότι για το πλήθος των πιστών, θεωρείται η θρησκεία της μεταθανάτιας ζωής. Η δυσκολία αυτή, μπορεί να περιγραφεί με δύο λέξεις. Στην Δύση η αντίληψη του κόσμου είναι περισσότερο νοησιοκρατική, ενώ στην Άπω Ανατολή περισσότερο ενορατική. Αποτέλεσμα στην Άπω Ανατολή, υπερισχύει η άμεση ενορατική σύλληψη του φυσικού κόσμου, ενώ στην Δύση ο Λόγος, που χωρίς να την αποκλείει, την ρυθμίζει και την ελέγχει. Ένας έλεγχος, η ένταση του οποίου είναι ευθέως ανάλογος με την εξέλιξη της παραγωγικής τεχνολογίας, η οποία διαστέλλει τον άνθρωπο από την παραγωγή, τον “ξεριζώνει” από την Γη του.

Την αγωνία του γι’ αυτό το “ξερίζωμα”, έκφράζει με αριστουργηματικό τρόπο ο Νίκος Καζαντζάκης στον “Βίο και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά”. Στον πρόλογο του βιβλίου αναφέρει ότι διαλέγει τον Ζόρμπα για ψυχικό οδηγό του δικού του βίου, γιατί όπως ο ίδιος αιτιολογεί, είχε ότι χρειάζεται ένας καλαμαράς για να σωθεί: την πρωτόγονη ματιά τη δημιουργική, κάθε πρωί ανανεούμενη, (...) αφέλεια, να βλέπει ακατάπαυστα για πρώτη φορά τα πάντα και να δίνει παρθενία στα αιώνια καθημερινά στοιχεία – αγέρα, θάλασσα, φωτιά, γυναίκα ψωμί... “Μα πως να μιλήσει κανείς για το άφατο θαύμα που συντελείται ακατάπαυστα στον ‘Ζορμπαδόκοσμο’; Εμείς, οι άνθρωποι της πόλης, έχουμε αμβλύνει τις αισθήσεις μας και αντιλαμβανόμαστε τον περιβάλλοντα χώρο μονοδιάστατα, μόνο με την όραση, κι αυτή λειψή, κουτσουρεμένη, χωρίς προοπτική, σαν Βυζαντινή αγιογραφία” (Ευγενία Παναγοπούλου). Τελικά ο Καζαντζάκης (ο Δυτικός) δεν τόλμησε (τολμάει)... Δεν ακολούθησε την θεϊκιά θηριώδη κραυγή, πηγή της αγωνίας του. Ακολούθησε την φωνή του λογικού. Και ο Ζορμπάς απάντησε: “Είσαι και να με συμπαθάς αφεντικό καλαμαράς. Μπορούσες και συ, κακομοίρη, μια φορά στη ζωή σου να δεις μια όμορφη πράσινη πέτρα και δεν την είδες. Μα το Θεό, καθόμουν κάποτε όταν δεν είχα δουλειά, κι έλεγα με το νου μου: ‘Υπάρχει, δεν υπάρχει Κόλαση;’ Μα χτες που έλαβα το γράμμα σου είπα: ‘Σίγουρα πρέπει να υπάρχει Κόλαση για μερικούς καλαμαράδες!”

Για να κάνω πιο εύληπτη την προαναφερθείσα πολιτισμική διαφορά, σας γράφω μια ιστορία την “Ιστορία ενός Χαϊκού”. Το χαϊκού (χάι-κου), είναι το μικρότερο άτιτλο ποίημα της Ιαπωνικής γραμματείας και χαρακτηρίζεται ως η “αισθητική του εφήμερου”. Λιτότητα, εικονογραφία και βαθύς στοχασμός, είναι τα πιο εμφανή χαρακτηριστικά του χαϊκού. Λέει πολλά, με λίγες λέξεις, όπως μαρτυρεί και η ετυμολογία του όρου σε “ ανάλαφρη (χάι), στροφή ποιήματος (κου)”. Έχει σταθερή στιχουργική μορφή: 3στιχο, με τον 1ο και 3ο στίχο 5σύλλαβο και τον 2ο, 7σύλλαβο, συνολικά 17 συλλαβές. Απαντάται και με την μορφή 2στιχου, 17σύλλαβου. Σε μας τους Δυτικούς, φαντάζει να εγκαταλείπει το θέμα του, πάνω που άρχισε να το θίγει. Όμως, ποιητές του διαμετρήματος του Μποχρές και του Σεφέρη τελικά υπέκυψαν στην γοητεία του, στιχουργώντας στην μορφή του. Το χαϊκού άγει την καταγωγή του, στη Βουδιστική σχολή Ζεν. Επιγραμματικά επισημαίνω ότι η Σχολή του Ζεν, τονίζει την βιωματική Σοφία στην επίτευξη του διαφωτισμού. Ως εκ τούτου απο-υπογραμίζει την θεωρητική γνώση υπέρ της άμεσης υλοποίησης (εμπειρίας). Μια κατάσταση υπέρβασης του νου (μη-νου). Στην αντιληπτική του Ζεν, ο νους παρουσιάζεται ως μη συμμετέχων (νους σημαίνει σκέψη, μη-νους σημαίνει, καθαρή επίγνωση). Με την επίγνωση δε, μπορείς και αγγίζεις το άχρονο παρών, κατά κάποιο τρόπο μπορείς και αγγίζεις την αιωνιότητα. Ο χρόνος, δεν αναγνωρίζει παρών. Ο χρόνος, είναι μόνο παρελθόν και μέλλον, διότι με το που αναγνωρίζεις, συνειδητοποιείς την “στιγμή”, αυτή αποτελεί ήδη παρελθόν...

Η “Ιστορία ενός Χαϊκού”:

Χειμώνας. Σάββατο, πολύ πρωί, στο εξοχικό του Ριοκάν και της Αϊρί: Ένα νεαρό ζευγάρι, σύγχρονων Ιαπώνων, Ιαπωνικών - το πολιτισμικό υβρίδιο, που έδωσε ως καρπό, το Μεταπολεμικό “ιαπωνικό θαύμα”.

Ο Ριοκάν, σηκώνεται και πλησιάζει το παράθυρο. Έξω, όλα χιονισμένα, κατάλευκα. Ανοίγει λίγο το παράθυρο. Μόλις που προλαβαίνει, να δει ένα κοράκι που κάθεται πάνω σ’ ένα κλαδάκι, πριν αυτό πετάξει μακρυά. Παραλύει από την ομορφιά... Το μυαλό του τρέχει στην Αϊρι που κοιμάται. Σ’ ένα “χαρτάκι”, συνθέτει αυτό το χαϊκού: Τι, όμορφο που / το κοράκι φαντάζει / μέσα στο χιόνι.

Ένα ρεύμα κρύο αέρα, ξυπνάει την Αϊρι. Σηκώνεται και πλησιάζει τον Ριοκάν, τον αγκαλιάζει. Αυτός, της χαμογελά και της δίνει το “χαρτάκι”. Η Αϊρι, του ρίχνει μια ματιά, το πρόσωπό της φωτίζεται... “Αγάπη μου, τι ομορφιά μου χαρίζεις πρωί, πρωί...”.

Τόκιο, Δευτέρα πρωί, στα γραφεία της Γαλλικής πολυεθνικής που εργάζεται ο Ριοκάν: Ο Ριοκάν, δίνει το “χαρτάκι” στην Σεσίλ, την Γαλλίδα συνάδελφό του. Η Σεσίλ, το κοιτάζει με προσοχή... χαμογελάει. “Ριοκάν, τι όμορφη αντίθεση είναι αυτή. Ξέρεις, αυτό το καλοκαίρι, το Παρίσι το λέει, το άσπρο-μαύρο θα είναι στη μόδα. Τελικά, ποιηματάκι δε είναι;

Το χαϊκού της ιστορίας, είναι αυθεντικό. Το όνομα Ριοκάν παραπέμπει στον ασκητή, ποιητή της σχολής Σότο Ζεν, Ριοκάν (1758 – 18310), ο ποίος συνετέλεσε στην εξέλιξη του χαϊκού, το οποίο μέχρι τότε περιορίζονταν μέσα σε ένα φυσιολατρικό ρομαντισμό, σοφό μεν αλλά μονότονο. Ένα χαϊκού του Ριοκάν: Ο κλέφτης χθες, το / πολύτιμο άφησε / την αντιφεγγιά. Ο Δυτικός ποιητής χαϊκου, είναι “χαμένος από χέρι”, διότι στο αυθεντικό, οι εικόνες υποβάλλονται και με την ιαπωνική γραφή. Για δε τον μεταφραστή τους, “διέλευση Συμπληγάδων”, δηλαδή μεταξύ, του “ποιητικώς λακωνίζειν...” και της “τυπικότητας” του. Για τον λόγο αυτό, η απόδοσή του γίνεται συχνά, με λίγες παραπάνω συλλαβές, όπως σε αυτό το υπέροχο χαϊκού του Μοριτάκε: Ένα πεσμένο λουλούδι / ξαναγύρισε στο κλαρί / ήταν πεταλούδα. Το αντιμετώπισα ως ένα “Sudoku λέξεων” και προτείνω ως λύση του: Ανθός πεσμένος / γύρισε στο κλαρί του / μια (σαν) πεταλούδα. Για να αγγίξουμε, την “καθαρή επίγνωση” που μετέφερε το χαϊκου της ιστορίας, συνέταξα δύο χαϊκού, στη “λογική” του αυθεντικού της ιστορίας, το δεύτερο με λέξεις του “Ζορμπαδόκοσμου”. Αυτά, πηγάζουν από δύο φυσικά γεγονότα, τόσο συνήθη και εκλογικευμένα πλέον, που ελπίζω να μας βοηθήσουν να “αλληθωρίσουμε”, προς τον “μη-νου”. 1) Τι γρήγορα, που / ο ουρανός τρέχει, λεν / τα συννεφάκια. 2)Τι όμορφο, που / οι πέτρες ζωντανεύουν / στον κατήφορο.

Ζωγραφική. Η Τέχνη δεν μας βοηθά, με την στενή έννοια, να αλλάξουμε τον κόσμο ή τον τρόπο ζωής μας. Αλλάζει όμως τον τρόπο θέασης τους. Μας βοηθά να αντιληφθούμε την μικρότητα αλλά και την προσωρινότητα της ύπαρξής μας. Εμμέσως, μας ωθεί στον επαναπροσδιορισμό των προσδοκιών μας ή των συγκαλυμμένων επιθυμιών μας. Με αυτόν τον τρόπο “επιτρέπει την αλήθεια να προκύψει” (Χάιντεγκερ).

Η Εριέττα Βορδώνη, δια της τέχνης της (έκθεση ζωγραφικής με τίτλο “About Felicity”- “Περί Ευδαιμονίας”), προσπαθεί να μας υπενθυμίσει την έννοια του Επικούρειου “ευδαίμονα βίου”: “Αν δεν είσαι καλός, δεν είσαι ευτυχισμένος, ο ευτυχισμένος είναι και καλός”.

Άλλωστε, το Επικούρειο “ευ ζην”, είναι το αποτέλεσμα ενός συνεχούς διαλόγου, ανάμεσα στα ένστικτα τα πάθη και του λόγου, όπου ο λόγος έχει το “πάνω χέρι”. Με δύο λόγια είναι, η “τέχνη της διαχείρισης των παθών”.

Μέσω της δυναμικής φιγούρας ενός αλόγου ή την ξεγνοιασιά μιας εφήμερης ζωής, αυτής της πεταλούδας, η ζωγράφος θέλει “αν κλείσεις τα μάτια, να μπορείς να αφουγκραστείς τον ρυθμό του Σύμπαντος, ίσως ακόμη, να διαισθανθείς την ενέργεια που το ορίζει....”.

Κινηματογράφος. “Η Ολοκαίνουργια... Καινή Διαθήκη – Le Tout Nouveau Testament”, Βέλγιο, Γαλλία, Λουξεμβούργο, 2015, του Ζακό Βαν Ντορμέλ.

Μία ιδιοφυής σεναριακά ταινία, μια χαμένη ευκαιρία για έναν ιδιότυπο – σουρεαλιστικό, φιλοσοφικό στοχασμό. Και αυτό, λόγω ενός αποπροσανατολιστικού μοντάζ, που κατά τα αναφερόμενα στο πληροφοριακό δελτίο της προβολής της, λειτουργούσε πλεονεκτικά. “Τίποτα όμως δεν θα λειτουργούσε τόσο καλά, αν δεν υπήρχε το μοντάζ του Herve De Luze, που έδωσε μεγάλη έμφαση στις κωμικές σεκάνς” (2/12/16, “Κινηματογραφική Κοινότητα”, www.provoles.gr).

Το σενάριο θέλει τον Θεό (δημιούργημα του ανθρώπου), να κατοικεί με την Αγία Οικογένεια , απομονωμένος σε διαμέρισμα των Βρυξελλών. Ο μόνος τρόπος επικοινωνίας Του, με την ανθρωπότητα είναι ένα συγκεκριμένο πλυντήριο (ο Θεός, ως πλυντήριο των αμαρτιών της). Από εκεί ελέγχει και “παίζει” με την ανθρωπότητα, μέσω ενός Παν-υπολογιστή, λειτουργώντας ως εγωιστής, σκληρός και εκδικητικός (ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης). Η Γυναίκα Του (Μητριαρχία), ζει στην αφάνεια, θρηνώντας τον θάνατο του Υιού της J.C. (Jesus Christ), ο οποίος, μπορούμε να υπονοήσουμε, επισκέφθηκε την ανθρωπότητα, με την παρότρυνσή της. Η κόρη Του Ea, παρουσιάζεται ως “άγραφο χαρτί”, σχετικά με την ανθρωπότητα και είναι Αυτή, που αμφισβητεί τον Πατέρα. Δραπετεύει στην ανθρωπότητα, αφού προηγουμένως κοινοποιεί μέσω email, σε κάθε άνθρωπο, την ημερομηνία θανάτου του (υπόμνηση της θνητότητας του, μιας και παρουσιάζεται να λειτουργεί σαν αθάνατος). Η Ea ως “άγραφο χαρτί”, συντάσσει την Νέα Καινή Διαθήκη με γνώμονα τις ανθρώπινες ανάγκες και αγωνίες, δια των 6 νέων Αποστόλων (αποστολών) Της. Ο Θεός, έρχεται αδύναμος πλέον, στην ανθρωπότητα (λόγω της διαρροής των ημερομηνιών θανάτου) προς αναζήτηση της Ea και παγιδεύεται, μην βρίσκοντας το “πλυντήριο” επιστροφής Του. Στο Του Θεού διαμέρισμα, η Γυναίκα Του παίρνει τον ελέγχο του Παν-υπολογιστή, της ανθρωπότητας. Και συντελείται η Δευτέρα Παρουσία... Το τέλειο επικρατεί, ο φόβος θανάτου διαγράφεται. Κάτι σαν Νιρβάνα ,επικρατεί. Και ο Θεός; Παρουσιάζεται να εργάζεται σε Πολωνικό εργοστάσιο κατασκευής πλυντηρίων, προσπαθώντας να ανακαλύψει το “πλυντήριο” επιστροφής Τού.

Ένα σενάριο, που δυστυχώς “χάθηκε στην μετάφραση...”.

Γελοιογραφία.

Εταιρική κοινωνική ευθύνη. Αρκετοί θεράποντες της πολιτικής σκέψης και της κονωνικής φιλοσοφίας, έσφαλαν στις εκτιμήσεις τους σχετικά με το “δομικό στοιχείο” των κοινωνιών. Για τον Χέγκελ, θεμέλιο της νεότερης κοινωνίας θα ήταν το Κράτος, για τον Μάρξ η κολεκτίβα, για τον Λένιν και τον Χίτλερ, το πολιτικό κόμμα. Στους προνεωτερικούς χρόνους, ολόκληρη ακολουθία αγίων και σοφών, είχε ισχυριστεί κάτι παρόμοιο για την Εκκλησία, το Φέουδο, την Μοναρχία. Στο βιβλίο τους “Η εταιρεία: Σύντομη ιστορία μιας ιδέας που άλλαξε τον κόσμο”, οι Τζον Μικλεθουέιτ και Άντριαν Γούλτριτζ, υποστηρίζουν ότι ο σημαντικότερος θεσμός στον κόσμο είναι η εταιρεία, με μοναδικό ίσως ανταγωνιστή την οικογένεια. Και αυτό στη βάση μιας πραγματικότητας, που θέλει τα αίτια ανόδου του καπιταλισμού, της Δυτικής ευημερίας και των εταιριών να είναι αλληλένδετα. Αφετηριακό γεγονός του θεσμού της εταιρείας, ο Νόμος περί Ανωνύμων Εταιρειών του 1862. Μια αγγλική – βικτωριανή επινόηση που μεγαλούργησε στις ΗΠΑ και άλλαξε καθοριστικά την παγκόσμια κατάσταση, από την πρώτη κιόλας εποχή της παγκοσμιοποίησης, κατακτώντας τελικά και τους ορκισμένους εχθρούς της (κομμουνιστικά καθεστώτα).

Οι εταιρείες, ξεκίνησαν ως κρατικά επιχορηγούμενα ιδρύματα και εξαπλώθηκαν, ως συνιστώσες του καπιταλισμού, προς όλες τις κατευθύνσεις. Επηρέασαν όλους τους θεσμικούς χώρους, σύνορα και πολέμους, δημιούργησαν προσδοκίες, προκάλεσαν καταστροφές καταλήγοντας σε “μικρές αβασίλευτες πολιτείες”. Αυτός ο ιστορικός μοχλός της Δυτικής ευημερίας, δύναται υπό προϋποθέσεις, να αποτελέσει το εργαλείο, το οποίο μέσω μιας καινοτόμου οικονομίας, να γίνει ο καταλύτης και της παγκοσμίου ευημερίας.(;)

Σήμερα, όπως θα έχετε διαπιστώσει και από την θεματολογία των διαφημίσεων τους, η “Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη” (ΕΚΕ), παρουσιάζεται ως συνυφασμένη με την βιωσιμότητά των εταιρειών. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να θεωρείται “μόδα”, ούτε να ορίζεται με όρους μάρκετινγκ. Πρέπει να θεωρηθεί ως απόδειξη, ότι οι εταιρείες εισέρχονται στην ιστορική φάση της ωρίμανσης τους. Και ωρίμανση σημαίνει ότι έχουν συνειδητοποιήσει ότι πίσω από τους ευημερούντες δείκτες, υπάρχουν άνθρωποι που δυστυχούν. Η ΕΚΕ αποτελεί μια μέθοδο, με την οποία οι εταιρείες επιστρέφουν ένα μέρος των κερδών τους στην κοινωνία. Κάθε εταιρεία πλέον, εκτός από την αναζήτηση του κέρδους, σκέφτεται, πρέπει να σκέφτεται, πως θα προσφέρει έμπρακτα στο κοινωνικό σύνολο. Κάθε εταιρεία οφείλει, στο κόστος παραγωγής της να ενσωματώνει και το κοινωνικό κόστος της δραστηριοποίησής της. Στον θεσμό της ΕΚΕ, εντάσσονται θέματα προστασίας του περιβάλλοντος, βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, στήριξης αδύναμων, του πολιτισμού και ο σεβασμός του καταναλωτή.

Η έννοια πάνω στην οποία δομείται η ΕΚΕ, υπήρχε από τον καιρό των αρχαιοελληνικών χορηγιών. Στον ρόλο των εταιρειών, οι εύποροι Αθηναίοι πολίτες. Στη χώρα μας την σκυτάλη πήραν οι μεγάλοι ευεργέτες, ιδιαίτερα μετά την Τουρκοκρατία, που βοήθησαν το νεοσύστατο ελληνικό κράτος να ορθοποδήσει. Η ΕΚΕ με την σημερινή της μορφή, ξεκίνησε από την Δανία, όταν το υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων, ξεκίνησε εκστρατεία με θέμα “Η κοινωνική ευθύνη του κλάδου των επιχειρήσεων”, η οποία και οδήγησε στην ίδρυση του αρμοδίου “Κέντρου της Κοπεγχάγης”. Ακολούθησαν, η δημιουργία υπουργείου ΕΚΕ στην Βρετανία (1998) και σχετικές πρωτοβουλίες από τον ΟΗΕ και τις ΜΚΟ. Τελικά την σκυτάλη πήρε ο ιδιωτικός τομέας, καθώς η ΕΚΕ σήμερα προωθείται κυρίως από τις πολυεθνικές, μεγάλες εταιρείες και οργανισμούς.

Ο θεσμός της ΕΚΕ, δύναται όμως να αποτελέσει και εργαλείο έμμεσης διαφήμισης, ιδιαίτερα από εταιρείες, που μέσω αυτού, επιχειρούν να “εξαγνισθούν” για αθέμιτες εμπορικές τους πρακτικές, δραστηριότητες και κέρδη. Άλλο αυτό όμως και άλλο το αφοριστικό “ μέσω της ΕΚΕ οι ‘ληστές’ επιστρέφουν ένα ελάχιστο μέρος της ‘λείας’ τους...”. Το ελάχιστον, ας τον θεωρήσουμε σαν “το άναμμα ενός κεριού, μέσα στο σκοτάδι”. Πιο δημιουργικό είναι, οι ενέργειες ΕΚΕ να κρίνονται από την αποτελεσματικότητά τους, δηλαδή εάν και πόσο αυτές επενεργούν θετικά, αμέσως ή εμμέσως στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Παράδειγμα, τι μπορεί κανείς να προσάψει στην πρωτοβουλία του “ΣΚΑΪ”, “ Όλοι μαζί, μπορούμε”. Εκτός της πασιφανούς, άμεσης κοινωνικής της προσφοράς, το σπουδαιότερο είναι, ότι σήμανε την “καμπάνα του εθελοντισμού”.

Επίσης πρέπει να αναγνωρίσουμε, ότι δεν μπορεί να υπάρξει (τελείως) “ανιδιοτελής” πράξη, διότι ακόμη και αν πράττουμε με τρόπο που “μη γνώτω η αριστερά τι ποιεί η δεξιά σου...” (Ματθ. 6, 3) προσδοκούμε “κέρδος”. Εκείνη την ψυχική ευφορία – ανάταση, μέχρι δακρύων μερικές φορές, που αισθάνεται όποιος πράττει με φιλαλληλία και αλληλεγγύη προς τον συνάνθρωπο.

Τέλος θεωρώ απαραίτητο , να αναφερθώ στην “συμπεριφορική οικονομία”(Σχετικά στην ανάρτηση “Διαδραστικά - Επίλογος” της 24/1/14). Η “συμπεριφορική οικονομία”, αναλύει τις συμπεριφορές των οικονομικών υποκειμένων, που ενώ αναπτύσσονται στην μικροοικονομική σφαίρα, τελικά επηρεάζουν την μακροοικονομική. Το αυτό μπορεί να συμβεί και στον κοινωνικό θεσμικό χώρο. Ο εθελοντισμός, μπορεί να επηρεάσει θετικά όλο το κοινωνικό γίγνεσθαι, κάνοντας κοινά αντιληπτό, ότι για μία αξιοπρεπή ζωή, σε μια βιώσιμη κοινωνία, είναι απαραίτητο ο άνθρωπος να διαθέτει και “κοινωνικό κεφάλαιο”.

Κοινωνικό κεφάλαιο. Η κοινωνία, για την εύρυθμη λειτουργία της, χρειάζεται μια “υποκείμενη σημαίνουσα κοινωνική πρακτική”, η οποία θα λειτουργεί αντίρροπα σε αυτό που ο Καντ ονομάζει “αντικοινωνική κοινωνικότητα”. Δηλαδή την αντικοινωνική τάση του ανθρώπου, που συνδέεται με μια εμμονική αντίσταση στην συνύπαρξη, την ατομοκεντρική . Προ- δικτατορικά, δηλαδή έως το 1967, μπορούμε να ισχυριστούμε, ότι την θέση της “σημαίνουσας κοινωνικής πρακτικής” καταλάμβανε, ότι δομεί η έννοια του “κοινωνικού κεφαλαίου”. Το “κοινωνικό κεφάλαιο” κάθε ανθρώπου, δομείται από την “υπεραξία” κάθε ενέργειας του, της οποίας αποδέκτης είναι το κοινωνικό σύνολο, το οποίο και την αναγνωρίζει, έστω και σιωπηρώς και την ανταποδίδει ως “εκτίμηση” και “κοινωνικό κύρος”.

Μεταπολιτευτικά, άρδην, άλλαξε η κατάσταση. Η έννοια του “κοινωνικού κεφαλαίου”, διαλύθηκε από το εκρηκτικό μείγμα του “οικονομισμού” ως κοινωνική πρακτική, που επέβαλε η επελαύνουσα οικονομία της αγοράς, σε συνδυασμό με την λαίλαπα του “πασοκισμού”, που σάρωσε την χώρα μετά το 1981 και όλα αυτά σε ένα περιβάλλον έντονης αστικοποίησης. Έκτοτε και μέχρι προσφάτως, τα πάντα γίνονταν αντιληπτά σαν “επιχείρηση” και το κοινώς εννοούμενο συμφέρον βρίσκονταν ταυτισμένο με τις ονειρώξεις που επέβαλλε η αγορά.

Το 1996, ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν, από τους λαμπρότερους κοινωνιολόγους του 20ου αιώνα, (απεβίωσε στις 9/1/17, σε ηλικία 91 ετών), εισήγαγε τον όρο της “ρευστής νεωτερικότητας”, για να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα στην νεωτερική κοινωνία στερούνται, στενών πλαισίων ταυτότητας και χάνουν τα σταθερά σημεία αναφοράς τους (οι Έλληνες την Ελληνικότητά τους). Το απαύγασμα της σκέψης του Μπάουμαν για τον σύγχρονο άνθρωπο, συμπυκνώνεται στο βιβλίο του “Ρευστή Αγάπη”, όπου χαρακτηριστικά αναφέρει: “Ο θρίαμβος του ατομικισμού κατά τη μετανεωτερικότητα οδήγησε τελικά στον θάνατο το αυτόνομο άτομο της νεωτερικότητας και έβαλε στη θέση του ένα άλλο, ανίκανο να εμπιστεύεται και να δεσμεύεται, βουτηγμένο στον κομφορμισμό και τον φόβο”.

Από τις πρώτες μου αναρτήσεις, αναφέρθηκα στο “κοινωνικό κεφάλαιο”. Σε αυτή με τίτλο “Κοινωνικό Κεφάλαιο” (υποκεφάλαιο της ανάρτησης “Το Αντί”, της 19/9/11), με προμετωπίδα ένα επιτοίχιο σύνθημα “αφού πάντα διαλέγεις το εύκολο μονοπάτι, μην απορείς γιατί ζεις μέσα στην αυταπάτη”, έγραφα: “Η μοναδική ελπίδα για οποιαδήποτε απόπειρα ουσιαστικής μεταρρύθμισης στην κοινωνία μας, είναι η συσσώρευση «κοινωνικού κεφαλαίου». Γιατροί, δάσκαλοι, καθηγητές, υπάλληλοι, δημόσιοι λειτουργοί που θα επιδιώκουν απλά ένα αξιοπρεπές εισόδημα, έχοντας πάντα υπ’ όψιν ότι οποιαδήποτε μη αμειβόμενη υπερεργασία τους, δεν αποτελεί υπεραξία για την τσέπη κάποιου ιδιώτη εργοδότη, αλλά προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Θα θεωρούν δε επιπλέον κέρδος την αυτοεκτίμηση τους, και την εκτίμηση των ανθρώπων που θεραπεύουν, διδάσκουν, εξυπηρετούν. Ο δάσκαλος του χθες, με το μικρό εισόδημα αλλά με την μεγάλη εκτίμηση από την κοινότητα, πρέπει να ξανά-αποικιοποιήσει το φανταστικό μας. Και σήμερα υπάρχουν τέτοιοι δημόσιοι λειτουργοί, ελάχιστοι, που “επιβιώνουν” παρά τον καλπάζοντα εκφυλισμό. Δεν αρκούν για να τον σταματήσουν. Αποτελούν όμως τους θεματοφύλακες της ελπίδας”.

Και επανήλθα στην ανάρτηση “Miss Violence” της 28/9/13: “Ενισχυτικά στην διαδικασία απελευθέρωσης του ‘πολι-τισμένου ανθρώπου’, θα λειτουργήσει η επ-ανάσταση στην κοινωνική μας πραγματικότητα της έννοιας του ‘κοινωνικού κεφαλαίου’. Η σημερινή οικονομική, κοινωνική και θεσμική κρίση αποτελεί την μεγάλη ευκαιρία ώστε τα επεισόδια κοινωνική αλληλεγγύης που παρουσιάζονται, ακόμη και αν υπάρχει η υποψία, ότι εν μέρει αποτελούν αποκύημα ενός ιδιότυπου συναισθηματικού εκβιασμού, να αποτελέσουν τα πρώτα ‘ψιλά’ στη συσσώρευση του ‘κοινωνικού κεφαλαίου’. Δηλαδή μιας διαδικασίας όπου η απίστευτη σφοδρότητα με την οποία «κυνηγιέται» η προσωπική επιτυχία, επί θυσία του δημοσίου συμφέροντος, θα δώσει τη θέση της στην επιδίωξη της καταξίωσης και μέσα από την προσφορά, πάνω από προσωπικά συμφέροντα. Δηλαδή τη δημιουργία ενός κεφαλαίου, που συσσωρεύει ‘κέρδη’ από την κοινωνική μας προσφορά και η οποία θα λειτουργήσει ενισχυτικά στην προσπάθεια επαναθέσμισης της κοινωνίας μας. Μιας προσφοράς, κοινωνικά αναγνωρισμένης, που θα αφυπνίσει την αυτό-εκτίμηση μας και θα αυξάνει την κοινωνική μας καταξίωση. Και ‘Ο δάσκαλος του χθες με το μικρό εισόδημα αλλά με την μεγάλη εκτίμηση από την κοινότητα, να ξανα-αποικιοποιήσει το φαντασιακό μας” (επανέλαβα).

Επανήλθα επίσης, στην ανάρτηση “Διαδραστικά” της 24/1/14, αναφερόμενος στην ταινία “Το Πρόσωπο της Ομίχλης - V fumane - In the fog), Γερμανία, Ολλανδία, Λευκορωσία, Ρωσία, Λετονία, 2012, σε σκηνοθεσία, σενάριο Σεργκέι Λόζνιτσα, την οποία και προτείνω να δείτε. “Σε αυτήν την ταινία την ερμηνεία κλειδί θα μπορούσε να κρατά ο χαρακτήρας του Μπούροφ, ο οποίος μορφοποιεί την επίκαιρη σε μας ‘αντί - θέση’ του δογματισμού (οι “Αγανακτισμένοι”) , στην οποίον οδηγείται (συνήθως) κάποιος μετά από απώλεια προσωπική, κοινωνική, οικονομική. Την ερμηνεία κλειδί όμως, κρατά ο χαρακτήρας του Συσένια, ο οποίος μπορεί να περιγράφει ως μια ‘συναισθηματικά έξυπνη προσωπικότητα’, που αντιλαμβάνεται ότι για την αξιοπρεπή επιβίωση του σε μια βιώσιμη κοινότητα είναι απαραίτητο να διαθέτει και ‘κοινωνικό κεφάλαιο’. Μια θέση επαναστατική διότι είναι η μόνη που μπορεί να επ-αναστατήσει μια εκπεσούσα κοινωνία, που πιστεύει, ακολουθεί ή παρασύρεται από το ότι “το χρήμα είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να σου αγοράσει σεβασμό, χωρίς μάλιστα να χρειαστεί και να το ξοδέψεις”.

Στην επ-ανάσταση της ελληνικής κοινωνικής πραγματικότητας, λέξη κλειδί, είναι το “αναγνωρίστηκε”, η αναγνώριση δηλαδή κάθε ενέργειας που συγκροτεί το “κοινωνικό κεφάλαιο”. Ο Γ. Β. Δερτιλής, στο βιβλίο του “Συνειρμοί, μαρτυρίες, μυθιστορίες”, αναφέρει σχετικά: “Οι ανοιχτές, ισορροπημένες, ώριμες κοινωνίες προσφέρουν γενναιόδωρα την αναγνώριση στα μέλη τους που ξεχωρίζουν, σε οποιοδήποτε επίπεδο και αν τα μέλη αυτά λειτουργούν, οσοδήποτε ‘δευτερεύουσα’ και αν είναι η λειτουργία τους και τα καθήκοντά τους. Άλλες, κλειστές και ανώριμες, αδιαφορούν για την αναγνώριση των μελών της που ξεχωρίζουν· ίσως επειδή υποκύπτουν στη μοχθηρία εκείνων που παίρνουν από την κοινωνία πολλά, προσφέροντάς της ελάχιστα. Ένα πνεύμα δημόσιας αναγνώρισης είναι άλλωστε σπουδαίο συνεκτικό στοιχείο για μια δημοκρατική πολιτεία”. Και μόνο, εκ των προαναφερομένων, γίνεται απολύτως κατανοητό γιατί επιμένω στην διατύπωση “επ-ανάσταση της ελληνικής κοινωνίας”.

Τώρα, εάν στα προλεγόμενα προσθέσουμε και την είδηση (10/1/17): “Χθες, υπ-άλληλος του Δήμου Αθηναίων, με την λήξη του ωραρίου του, έκλεισε την δομή ‘Λέσχη Φιλίας’ και ‘πεταξε’ τους φιλοξενούμενους της στην παγωνιά του δρόμου”. Μία δομή που είχε ανακοινωθεί από τον Δήμο, ότι θα παρέμεινε ανοικτή, για να υποδεχθεί αστέγους συνανθρώπους μας, για διανυκτέρευση λόγω των πολικών θερμοκρασιών που επικρατούσαν. Εκπρόσωπος του Δήμου, χαρακτήρισε την ενέργεια του υπαλλήλου, ως “πειθαρχικά ελέγξιμη” ( η δομή φιλοξενίας επαναλειτούργησε τελικά , μετά 2 ώρες). Το ερώτημα που προκύπτει είναι: Τελικά, υπάρχει Ελπίς;

“Στον κόσμο τούτον, συλλογίζουνταν, θα’ σαι αρνί ή λύκος – αν είσαι αρνί σε τρων – αν είσαι λύκος τρως. Θεέ μου, δεν υπάρχει ένα τρίτο ζώο καλύτερο, δυνατότερο; Και μια φωνή μέσα του, αποκρίνουνταν: Υπάρχει, υπάρχει, παπα-Γιάνναρε, κάνε υπομονή. Τώρα και χιλιάδες χρόνια ξεκίνησε να φτάσει, να γίνει άνθρωπος – δεν έφτασε ακόμα. Βιάζεσαι; Ο Θεός δε βιάζεται παπα-Γάνναρε” (Νίκος Καζαντζάκης, “Οι Αδερφοφάδες”).

Ταπεινοφροσύνη. “Να αντιληφθούμε επιτέλους την ματαιότητα του Διογενειακού ‘τύφου’, δηλαδή της πνευματικής κατάστασης που μας καθιστά κενόδοξους, αλαζόνες και επηρμένους και να προσεγγίσουμε τα πάντα με ταπεινοφροσύνη. Διευκρινίζοντας, ο Ιταλός φιλόσοφος Φραντσέσκο Αλμπερόνι αναφέρει: ‘Έχει γίνει παρεξήγηση. Η ταπεινοφροσύνη είναι πράγμα πολύ βαθύτερο από τις μικρές κινήσεις, από το «small talk» στην παρέα ή στην εργασία. Και εντελώς διάφορο ασφαλώς, από την δουλικότητα του αληθινά αδυνάτου ή του πονηρού. Ταπεινός είναι αυτός που μέσα στους μισαλλόδοξους, τους οιηματίες, τους σίγουρους για τις ιδέες τους και ανελέητους για τους αλλόδοξους, παραμένει ψύχραιμος και σκεπτικιστής. Αυτός που βγάζοντας απ’ την καρδιά του την έπαρση και τον στόμφο, κερδίζει χώρο για αισθήματα, παίρνοντας απ’ αυτά μια δύναμη που οι άλλοι, πρόχειρα κοιτώντας θαρρούν πολλές φορές πως δεν την έχει” (από την ανάρτηση “Τα μαντάτα της Γέννησης”, της 24/12/13).

Υστερόγραφο.

* “Καταργήστε τες θεολογίες. Καθ’ ο προσβλητικές δια τον Θεόν, ανάξιες δια τον άνθρωπον και αντιπροοδευτικές δια το ανθρώπινο γένος” (Ανδρέας Λασκαράτος).

* “Ποτέ οι άνθρωποι δεν κάνουν κακό τόσο απόλυτα και με τόση χαρά, απ’ όταν το κάνουν από θρησκευτικό φρόνημα” (Μπλεζ Πασκάλ).

* “Κάθε μέρα υπάρχουν άνθρωποι που ξεστρατίζουν από την Εκκλησία και επιστρέφουν στον Θεό” (Λένι – ο βρομόστομος – Μπρούς).

* “Η μόνη επαφή της Ελληνικής Εκκλησίας με το πνεύμα, τα τελευταία εκατό χρόνια, ήσαν οι αφορισμοί του Ροΐδη, του Λασκαράτου και του Καζαντζάκη” (Νίκος Δήμου).

* “Με καταραστήκατε άγιοι Πατέρες, εγώ σας δίνω την ψυχή μου. Εύχομαι η συνείδησή σας να είναι τόσο καθαρή όσο η δική μου και να είστε τόσο ηθικοί και τόσο θρησκευόμενοι όσο είμαι εγώ” (Νίκος Καζαντζάκης).

* “Οι φιλόσοφοι είπαν πολλές κακίες για τους κληρικούς. Οι κληρικοί είπαν πολλές κακίες για τους φιλοσόφους. Όμως ποτέ δεν σκότωσαν κληρικούς, αλλά οι κληρικοί σκότωσαν πολλούς φιλοσόφους” (Ντενί Ντιντερό).

* “Μου αρέσει ο Χριστός σας, δεν μου αρέσουν οι χριστιανοί σας. Οι χριστιανοί σας, διαφέρουν πάρα πολύ από τον Χριστό σας” (Μαχάτμα Γκάντι).

Το κουτί συσκευασίας.

Έως την Μεταπολίτευση, το επίσημο “πιστεύω” του νεοελληνικού κράτους και του πολιτισμικού κατεστημένου, με την αναφορά του στην αρχαία Ελλάδα και στο Βυζάντιο, οδηγούσε σε πολιτισμικό αδιέξοδο την χώρα. Και αυτό διότι, “ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός είναι πολιτισμός ελευθερίας και αυτονομίας, που εκφράζεται στο πολιτικό επίπεδο, στην πολιτεία ελεύθερων πολιτών που συλλογικά αυτοκυβερνώνται και στο πνευματικό επίπεδο µε την ακατάπαυστη επαναστατική ανανέωση και αναζήτηση. Ο βυζαντινός πολιτισμός από την άλλη, είναι πολιτισμός θεοκρατικής ετερονομίας, αυτοκρατορικού αυταρχισμού και πνευματικού δογματισμού. Στο Βυζάντιο δεν υπάρχουν πολίτες, αλλά υπήκοοι του αυτοκράτορα, ούτε στοχαστές, μόνο σχολιαστές ιερών κειμένων. Η προσπάθεια συνδυασμού και συμφιλίωσης αυτών των δύο αυθεντιών λοιπόν, δεν απορούσε παρά να νεκρώσει κάθε δημιουργική προσπάθεια και να οδηγήσει σε ένα στείρο σχολαστικισμό, όπως αυτός που χαρακτήριζε το πνευματικό κατεστημένο της χώρας επί ενάμισι σχεδόν αιώνα μετά την ανεξαρτησία και που επαναλάμβανε τα χειρότερα µιµητικά στοιχεία του Βυζαντίου” (Κορνήλιος Καστοριάδης, διάλεξη στον Τριπόταμο Τήνου, 8/1994).

Την Μεταπολιτευτική περίοδο αυτό το πολιτισμικό αφήγημα, κατέρρευσε υπό το βάρος ενός νεο-κομμουνιστικού οράματος, που έφερε στο προσκήνιο προς πολιτική εκμετάλλευση, ο μέγας πατερναλιστής Ανδρέας Παπανδρέου. Κατ’ αρχήν έστησε την παγίδα του “προοδευτικού λυρισμού”: Ο περήφανος “ελληνικός λαός” (βεβαίως μαζί και οι αγρότες που τους χαρίστηκαν τα δάνεια), σύσσωμος αντιστάθηκε στην Χούντα, η οποία δεν θα άντεχε 7 χρόνια, αν δεν είχε, αν όχι την στήριξη, την ανοχή του. Ακολούθως έφερε στο προσκήνιο, την ανάμνηση των νεκρών και την λεηλατημένη ζωή των χιλιάδων που παρέσυρε στον Εμφύλιο η κομμουνιστική προπαγάνδα. “Το ΠΑΣΟΚ το 1981 λεηλάτησε όλη την εμφυλιοπολεμική ρητορεία της Αριστεράς για να την εκτονώσει στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς. Ήταν μια ρητορεία που έφερνε διορισμούς και επιδοτήσεις. Η αβάσταχτη ελαφρότητα του ‘προοδευτικού λυρισμού’ την κράτησε ζωντανή για να δείξει ότι ‘δεν πονάει’. Διανθισμένη με εθνικιστικές κορώνες, όπως ήταν, την υιοθέτησε ο ΣΥΡΙΖΑ για να φτιάξει την κουρελού του εθνικολαϊκισμού” (Τάκης Θεοδωρόπουλος).

Τότε ήταν που ένα νέο lifestyle, ξαπλώθηκε παντού στην Ελλάδα. “Με απαρχή τη δήωση του ελληνικού κράτους από τον Κοσκωτά, τη δίκη Παπανδρέου, τις κούτες με τα πάμπερς και τελική κορύφωση τη συλλογική ληστεία του χρηματιστηρίου, ένα νέο είδος Έλληνα ‘επιχειρηματία’ είχε εμφανιστεί, που στην θέση της εντιμότητας ανέμιζε τη γατοσύνη και τη διαπλοκή. Όσο πιο ανέντιμο πλάγιο, σκοτεινό και μαφιόζικο ήταν το στιλ του, τόσο πιο επιτυχημένος εθεωρείτο. Η τηλεόραση τον γκλαμουροποιεί. Μοιραία, το στιλ του διαχύθηκε και στα λαϊκά στρώματα, που προσπάθησαν να το μιμηθούν, από τα αθώα πούρα και τα κάμπριο με δόσεις, μέχρι τις ψιλές απάτες, που προσπαθήσανε να στήσουν στη δουλίτσα τους, τη γειτονιά τους και τους φίλους τους. Στις επαρχίες της Ελλάδας, που τώρα έχουν γίνει ένα απέραντο σκυλάδικο, εκεί που κάποτε υπήρχανε ωραίοι, ξηγημένοι άντρες, τώρα κορδώνεται ο Άτιμος με Άποψη, που ξεφτιλίζει πάνω του κάθε έννοια ευθύτητας και ομορφιάς. (...) Κι έτσι κυλάει η ζωή, ανάμεσα στη ναυτία και τη φτήνια, προπάντων μέσα στη ανεντιμότητα”. Με αυτές τις λέξεις, περιέγραφε την κατάσταση στην χώρα ο Στάθης Τσαγκαρουσιάνος, το 2003 και μετά ήλθαν τα χειρότερα... Και το αφήγημα του “Μεταπολιτευτικού λαμόγιου”, έγινε η κοινή πολιτισμική ταυτότητα, που οδήγησε στην αποθέσμιση των “θεσμικών χώρων” πολιτικού, οικονομικού, κοινωνικού και πολιτισμικού. “Eυνουχίστηκε ηδονικά ο Eλλαδίτης, σαράντα δύο ολόκληρα χρόνια, αντάλλαξε βιωματικά θησαυρίσματα αιώνων, ποιότητα καλλιέργειας και χαρά της ζωής, με χάντρες και καθρεφτάκια ‘προοδευτικής’ ξιπασιάς και απολυτοποιημένη την ηδονή της καταναλωτικής μονομανίας. Καθόλου τυχαία, η ‘προοδευτική διανόηση’ που κάποτε μονοπωλούσε στα πανεπιστήμια τη μαρξιστική τρομοκρατία, τώρα έχει ανετότατα μετοικήσει στα εξουσιαστικά πόστα της απολυταρχίας των ‘Aγορών’ (Χρ. Γιανναράς). Μια εξέλιξη απολύτως σύμφωνη με αυτό που ο Λούκατς είχε διαγνώσει εγκαίρως. Ιστορικός Υλισμός: Η αυτοσυνειδησία μαρξισμού και καπιταλισμού. Αδιάψευστη απόδειξη των ανωτέρω, η επικρατούσα γλωσσική πενία. Και όταν φτωχαίνει η γλώσσα, σημαίνει ότι αντίστοιχα, έχει ήδη φτωχύνει και ο κόσμος που την αντανακλά και που συγκροτείται από αυτήν. Συμπερασματικά θα επισημάνω, ότι η ελληνική κοινωνία, τρωτή, υπέκυψε σε αυτό που ο Τομ Νέρο αποκαλεί “δέλεαρ του εθνοτικού εθνικισμού” (ethnonationalism). Και ο τρόπος που λειτουργεί μια κοινωνία, είναι πολύ πιο σημαντικός από τον τρόπο που λειτουργεί μια κυβέρνηση.

Η γραφή της λέξης “κρίση” στα κινέζικα έχει δύο χαρακτήρες. Ο ένας συμβολίζει τον κίνδυνο και ο άλλος αντιπροσωπεύει την ευκαιρία. Σήμερα, την εποχή της κρίσης, που το Ελληνικό πολιτισμικό παλίμψηστο, απεικονίζει κάτι σαν μουτζούρα, παρουσιάζεται η ιστορική ευκαιρία να το επαναζωγραφίσουμε...

Το μπιλιέτο.

“Ο ανώτερος άνθρωπος έχει απαιτήσεις από τον εαυτό του, ο κατώτερος από τους άλλους” (Κομφούκιος).

Το περιτύλιγμα.

Εν αρχή ήταν το ΤΊΠΟΤΑ που ήταν και ΌΛΑ. Η “Ευφυής Τυχαιότητα”, αυτήν που ονοματίσαμε Θεό, πυροδότησε το ΤΊΠΟΤΑ και απελευθερώθηκε το ΌΛΑ. Ο Χωροχρόνος άνοιξε. Οι Συμπαντικοί Νόμοι είχαν τεθεί. Γεννήματά του είμαστε, εγώ και εσύ και τα πάντα όλα.

Ας μην επιτρέψουμε στις Θρησκείες, αυτές που εκμεταλλευόμενες την προσπάθεια του ανθρώπου να φωτίσει το μύχιο του και να δώσει νόημα στην ύπαρξή του, μέσω της Ιερής συλλογικότητας, να μας χειραγωγήσουν στον Ιερό Τρόμο, στον του Θεού φόβο. Ας τις χειραγωγήσουμε, ως θρησκευτικές παραδόσεις στον δρόμο του εμπλουτισμού της “εδαφικής μνήμης” (χώρος) και με διανοητική (χρόνος), αυτόν που μας έχει ανοίξει η γλώσσα.

Ας συνειδητοποιήσουμε επιτέλους, ότι το “σχεδόν τίποτα” της ύπαρξής μας, συναποτελεί το Όλον. Ας αισθανθούμε ευλάβεια Συμπαντική, μια ευλάβεια πυροδότη της ενυπάρχουσας ροπής μας προς την τελειότητα, την Αρμονία. Αυτός είναι ο δρόμος που στην ταμπέλα του γράφει “Πνευματικότητα 21ου αιώνα”. Μια πνευματικότητα που δεν μας επιτρέπει να λησμονούμε, ότι είμαστε υποκείμενα τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά των Συμπαντικών Νόμων. Νόμων σταθερών και αιώνιων. Εάν δεν τους ακολουθούμε, ακολουθεί η καταστροφή. Τελεία και παύλα.

Η κορδέλα συσκευασίας.

Στην κορδέλα συσκευασίας, επαναλαμβάνεται: “Ο επ-αναστημένος άνθρωπος, δεν φθονεί αυτό που δεν έχει, υπερασπίζεται αυτό που είναι” (Α. Καμί).
Παραφράζοντας μια διάσημη ομιλία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ θα λέγαμε ότι “από τη διακυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ δεν θα θυμόμαστε τα έργα των εχθρών της Δημοκρατίας, αλλά τη σιωπή των φίλων της. Το μεγάλο μέτρο ενός ανθρώπου δεν είναι τι φωνασκεί σε εποχές αντιπολίτευσης, αλλά και τι παραλείπει να κάνει σε εποχές διακυβέρνησης” (Πάσχος Μανδραβέλης).

Ε π ί λ ο γ ο ς

“Η αλήθεια υπάρχει. Το ψέμα,

πρέπει να εφευρεθεί”. Κινέζικη παροιμία.

* Κατά την διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης (ΗΠΑ, 1930), οι αλευροβιομηχανίες, πληροφορήθηκαν ότι το ύφασμα από τις σακούλες συσκευασίας των αλεύρων, χρησιμοποιούνταν από τις φτωχές μητέρες, για το ράψιμο των παιδικών ρούχων. Για τον λόγο αυτό αποφάσισαν να χρησιμοποιούν σακούλες από χρωματιστά υφάσματα.

* Βρετανοί επιστήμονες, βρήκαν τον μηχανισμό του ψέματος στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Το ένα ψέμα φέρνει τ' άλλο, κι ο εγκέφαλός μας προσαρμόζεται για να διευκολύνει αυτόν τον μηχανισμό εξαπάτησης. Όσο περισσότερα ψέματα λέμε, τόσο πιο εύκολη γίνεται σταδιακά η διαστρέβλωση της αλήθειας. Στη μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στην επιστημονική επιθεώρηση “Nature”, αποδεικνύουν πειραματικά, αυτό το φαινόμενο της "χιονοστιβάδας" και περιγράφουν τον βιολογικό μηχανισμό που τον διευκολύνει. Στην αρχή, ο ψεύτης αισθάνεται κάπως άβολα, όμως αυτή η ενόχληση μειώνεται όσο μεγαλώνει ο κατάλογος με τα ψέματα που εκστομίζει, καθώς η αμυγδαλή του εγκεφάλου, το όργανο που διαχειρίζεται ορισμένα από τα συναισθήματά μας, με κάποιον τρόπο προσαρμόζεται σε αυτήν την κατάσταση. Και τα ψέματα γίνονται ολοένα και πιο χοντρά. “Είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύουμε εμπειρικά, ότι μια ανέντιμη συμπεριφορά εντείνεται όσο επαναλαμβάνεται”, δήλωσε ο Νιλ Γκάρετ, του τμήματος πειραματικής ψυχολογίας του UCL, που διεξήγε την έρευνα. Το αυτό ισχύει, είτε πρόκειται για συζυγική απιστία, είτε για πολιτική απιστία (δολιότητα, ανειλικρίνεια), όπως στην περίπτωση του Νηπίου (Τσίπρα). Ο Καντ έχει εξηγήσει εναργώς τις συνέπειες που μπορεί να έχει η γενίκευση της πρακτικής της ψευδούς υπόσχεσης: τότε, λέει, “ο καθένας θα δίνει μια ψευδή υπόσχεση, όταν το κίνητρό του είναι να διευκολύνει τους υποκειμενικούς του σκοπούς”, με αποτέλεσμα, εν τέλει, όλοι να δίνουν ψευδείς υποσχέσεις και κανείς να μην πιστεύει “ότι του δόθηκε κάποια υπόσχεση”. Με την ψευδή υπόσχεση, όμως, παραβιάζεται συγχρόνως και η εξίσου θεμελιώδης Καντιανή προσταγή, που επιτάσσει να μη χρησιμοποιούμε ποτέ τον άλλον ως μέσο: όταν δίνουμε μία υπόσχεση που γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι δεν θα τηρήσουμε, κατ’ ουσίαν μετατρέπουμε την ελεύθερη βούληση του αποδέκτη της υπόσχεσή μας σε απλό μέσο – για την επίτευξη των σκοπών μας.

* Επακόλουθο των ανωτέρω, η “μετα-αλήθεια”. Η πολιτική ρητορική/πρακτική που αγνοεί την αλήθεια και βασίζεται σε μια προσωπική, ενίοτε εντελώς πλαστή, εκδοχή της πραγματικότητας. Είναι η “λέξη της χρονιάς” , σύμφωνα με το λεξικό της Οξφόρδης (Oxford Dictionaries). “Θα μπορούσε να αναδειχθεί σε μία από τις καθοριστικές έννοιες για την εποχή μας”, σχολίασε ο Κάσπερ Γκράθουολ των Oxford Dictionaries (“Κ” 17/11/2016). Η “μετα-αλήθεια” ερμηνεύει, εν πολλοίς, όχι μόνο τη διχαστική προεκλογική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ και του δημοψηφίσματος για το Brexit αλλά και τα αποτελέσματα που ξάφνιασαν, διαψεύδοντας τα προγνωστικά. Το ενδιαφέρον είναι πως ο όρος είχε χρησιμοποιηθεί πρώτη φορά το 1992, αλλά η συχνότητα χρήσης του αυξήθηκε κατά 2.000% το 2016. Στο ίδιο δημοσίευμα της “Κ” (17/11/2016) η δρ Κλερ Χαρντέικερ του Πανεπιστημίου του Λάνκαστερ εξηγεί πως “όταν μελετά κανείς το λεξικό διαπιστώνει ότι κάποιες από τις λέξεις αποτελούν ‘έναν σπασμό της ιστορίας’ και μετά πέφτουν πάλι σε αχρησία”. “Καλώς ήρθατε στον κόσμο της μετα-αλήθειας”, λοιπόν, που υπερ-τροφοδοτείται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία αναπαράγουν αφιλτράριστες και μεροληπτικές ειδήσεις. Σε αυτόν τον κόσμο, στον οποίο η αλήθεια δεν έχει σημασία, ουδείς ασχολείται με το αν είναι διαστρεβλωμένη ή ψευδής, μετρούν τα συναισθήματα και όχι τα γεγονότα, οι δημοσιογράφοι απολαμβάνουν τη μικρότερη δυνατή αξιοπιστία. Η “μετα-αλήθεια”, αποτελεί και το δομικό στοιχείο της αντίληψης “εμείς ενάντια σε αυτούς”. Στους “αυτούς” χρεώνονται οι απανταχού ελίτ, οι πολιτικοί, οι δημοσιογράφοι, οι, στο μυαλό του καθενός, “προνομιούχοι”, οι διανοούμενοι, οτιδήποτε μπορεί να φέρει τα πραγματικά ή και φαντασιακά χαρακτηριστικά μιας άρχουσας τάξης. Στους “αυτούς” χρεώνονται ενίοτε και οι θεσμοί, πυλώνας της δημοκρατίας. Γιατί, όμως, η λέξη “μετα-αλήθεια” αποτελεί “έναν σπασμό της ιστορίας” και ποιος είναι αυτός ο “μετα-κόσμος” που ξημερώνει; Έχει να κάνει με τον “ασπόνδυλο” άνθρωπο που ζει αυτο-αναφορικά, δηλαδή αποκλειστικά με κέντρο τον εαυτό του, τις επιθυμίες, τα συμφέροντα και τα δικαιώματά του; Η απομάγευση της πολιτικής, η αδυναμία (ή η αδιαφορία) της να απαντήσει στις ανάγκες του πολίτη, η εξωφρενική συγκέντρωση πλούτου στους ολίγιστους, η εξάπλωση της φτώχειας, η επίσημη προπαγάνδα που γέννησε το τέρας της προπαγάνδας του εθνολαϊκισμού, η αποσπασματικότητα της γνώσης, η διάχυση της προσοχής, το τέλος της αυθεντίας; Ο κατάλογος των απαντήσεων είναι μακρύς και κάθε μία περικλείει, σαν μπαμπούσκα, πολλά υποθέματα. Γιατί σε αυτήν την “κρίση αξιών”, οι αρεστές απαντήσεις προέρχονται από τα άκρα, η σύγχυση, που επιτείνει τον θυμό, όχι απλώς εξουδετερώνει αλλά ενοχοποιεί ό,τι αποκαλούμε «common sense». O ορθολογισμός βαφτίστηκε κυνισμός μπροστά στη μόνη αυθεντικότητα που είναι (και ήταν επί χρόνια) η “κατάθεση ψυχής”. Τι κι αν η έκρηξη συναισθημάτων διαδήλωνε την υποχώρηση της σκέψης; Ο,τι άδειαζε από νοήματα, γέμιζε, υποτίθεται, με συναισθήματα. Τι συνέβη και αξίες που ανήκαν στον χώρο του αυτονόητου πρέπει να επινοηθούν από την αρχή; Αυτήν την εποχή της “μετα-αλήθειας” τα εύκολα θύματα είναι, συνήθως, οι απαίδευτοι άνθρωποι (δεν σημαίνει υποχρεωτικά οι αμόρφωτοι, είναι κυρίως οι ακαλλιέργητοι), αδύναμοι να συζητήσουν, με ακλόνητες βεβαιότητες, που διακατέχονται από αγκυλώσεις ανεξάρτητα από το ιδεολογικό τους πρόσημο. Λάτρεις της “μετα-αλήθειας” είναι, συνήθως, όσοι κατέχουν τη μόνη αλήθεια. Οι νέοι, αυτοί, μύθοι για να επιβληθούν δεν μπορούν παρά να πατήσουν πάνω στις αδράνειες των παλιών, στις αδυναμίες και στα κενά τους, να τους καταγγείλουν και, ουσιαστικά, να τους αναπαραγάγουν. Η “μετα-αλήθεια” αντλεί τη δύναμή της από τη θολούρα, την έλλειψη χρόνου (για τη διασταύρωση των στοιχείων), τον αποπροσανατολισμό. Ο “μετα-κόσμος” της αναζητά απαντήσεις στον αυταρχισμό, στον διχασμό, στον κυνισμό που δεν τροφοδοτείται μόνο από τη στεγνότητα της σκληρότητας αλλά και από την υπερχείλιση του συναισθήματος. (Σταχυολόγηση από το άρθρο “Καλώς ήρθατε στον κόσμο της ‘μετα-αλήθειας” της Μαρίας Κατσουνάκη, “kathimerini.gr” 1/1/17).

* Επακόλουθο των ανωτέρω ο Αρτέμης Σώρρας. “Ο Σώρρας δεν είναι ο μόνος που υπόσχεται μαγικές λύσεις για να μειωθεί ο πόνος που περνάμε. Στην ίδια παρέα ανήκει η κ. Ζωή Κωνσταντοπούλου, που υπόσχεται διαγραφή του επονείδιστου χρέους. Αλλά και ο υπέροχος Μανόλης Γλέζος, που υπολογίζει ότι οι Γερμανοί μάς χρωστούν 415 δισ. από τον Πόλεμο. Μήπως, άλλωστε, δεν άξιζαν 1,5 τρισ. ευρώ τα πετρέλαιά «μας»; Εδώ τέσσερις φορές ψηφίστηκαν άνθρωποι που έλεγαν τέτοια και χειρότερα ψέματα, γιατί να μην ρίξει και ο Σώρρας μια ζαριά; Όταν το ίδιο το κράτος, βουλευτές, κυβέρνηση και Δικαιοσύνη υποθάλπουν τους πιο απίθανους και ψευδείς μύθους; Η ευκολία με την οποία μας σαγηνεύουν οι, ως εκ θαύματος, ουρανοκατέβατες και ανεξήγητες λύσεις στα τόσο πραγματικά μας προβλήματα δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες για το επίπεδο αντίληψης των πολιτών που πιστεύουν ότι μας οφείλεται μια εύκολη και θαυματουργή απαλλαγή από τον πόνο της μεγάλης και βαθιάς κρίσης” (Μπάμπης Παπαδημητρίου).

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πρώτος διδάξας, ο ηγέτης του κινήματος “δεν πληρώνω ”, ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ της αντιπολίτευσης. Απλώς το “δεν πληρώνω” του Σώρρα, είναι για τους πιο μ@λ@κες της λαϊκής μάζας ΚΔΩΑ. Θυμηθείτε, για τους Αλβανούς ήταν οι “Πυραμίδες”, για τους ¨Έλληνες το Χρηματιστήριο... Τέλος σαν “Αρχι-μανδρίτη” της λαϊκής μάζας ΚΔΩΑ, εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ και λόγω εκφοράς του λόγου του, ονοματίζω τον διευθυντή της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, Κώστα Ζαχαριάδη. Άξιος, Άξιος, Άξιος...

Το χειρότερο όμως είναι, ότι στην χώρα μας, την χώρα του “Υπαρκτού Ελληνισμού”, η βλακεία τείνει να γίνει “αξία”. Το χείριστο δε και με την “βούλα” , ευτυχώς λίγων, ανόητων δικαστών και των αποφάσεών τους, οι οποίες ρηγματώνουν την εμπιστοσύνη των Πολιτών στην Δικαστική Εξουσία, την μόνη τους ελπίδα για να περισωθεί ότι μπορεί, αυτήν την μεταβατική για την χώρα , περίοδο.

Ο Χρ. Κασιμάτης γράφει σχετικά: “Εκδικάζεται, διαβάζω, αγωγή κατά του Γιώργου Παπανδρέου, βάσει της οποίας ο ενάγων ζητεί χρηματική ικανοποίηση 260.000 ευρώ για ‘την ηθική βλάβη που του προκάλεσε ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και για την παράνομη προσβολή της προσωπικότητάς του, λόγω των προεκλογικών εξαγγελιών του, οι οποίες ουδέποτε τηρήθηκαν’. Η εκχώρηση της ατομικής ευθύνης στο πλαίσιο της δημοκρατικής διαδικασίας είναι αντίθετη προς την ουσία της δημοκρατίας. Καλώς ή κακώς, η δημοκρατία προϋποθέτει ευθύνη και από τις δύο πλευρές: και του εκλεγόμενου και του ψηφοφόρου. Ενέχει, επίσης, το στοιχείο της διακινδύνευσης, που ο ψηφοφόρος μπορεί να το αντιμετωπίσει μόνον με την ατομική κρίση και γνώση, όχι παραχωρώντας την σε όποιον άμυαλο ή απατεώνα προσφέρεται να αναλάβει το βάρος. Με την τάση που μας διακρίνει τα τελευταία χρόνια να χαμηλώνουμε ολοένα τα αξιακά κριτήρια, τα μέτρα και τα σταθμά, κινδυνεύουμε να αναγνωρίσουμε τη βλακεία ως αξία, εδώ στον ‘φάρο των αξιών’, με επικύρωση ενδεχομένως και από τη Δικαιοσύνη. Αν είναι έτσι, τότε πρέπει να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι η δημοκρατία δεν είναι και τόσο του γούστου μας, έστω και αν οι κομπασμοί περί ‘λίκνου της δημοκρατίας’ αποτελούν καθιερωμένη, θεσμική επισημότητα. Διότι ο μεγαλύτερος εχθρός της δημοκρατίας –αυτής της ατελούς και ελαττωματικής, αλλά της μόνης που υπάρχει– είναι η βλακεία. Και η βλακεία αντιμετωπίζεται μόνο μακροπρόθεσμα και μέσω της παιδείας. Δηλαδή, καληνύχτα σας…”( kathimerini.gr, 10/1).

* Με το πέραμα του χρόνου έχει γίνει πλέον πασιφανές, ότι το Διαδίκτυο εξελίχθηκε σε μια ακόμη “σύμβαση”, μέσα στις τόσες άλλες της καθημερινότητας μας. Μια “σύμβαση” που όμως έχει ψυχαναγκαστικά και ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά, διότι επέβαλλε ένα συγκεκριμένο τρόπο επικοινωνίας, μέσω αυτού που αποκαλώ “επικοινωνιακό τοτεμισμό”. Όσο αφορά την διαπροσωπική επικοινωνία , προσομοιάζει με το αγγλοσαξονικό bar, όπου οι μοναχικοί, συρρέουν για να συντηρήσουν την δικιά τους μοναξιά με την συντροφιά των άλλων, μέσω “αιτημάτων φιλίας”. Όσο δε, την επικοινωνία με το “γίγνεσθαι”, με το δέλεαρ ενός παραδείσου ανοιχτής πληροφόρησης μας οδηγεί στον “όφιν τον πονηρόν”, στην κόλαση της ελεγχόμενης πληροφόρησης και της παραπληροφόρησης. Σχετικά: 1) “Για όσους δεν έχετε πληροφορηθεί τι συνέβη, θυμίζω ότι, σύμφωνα πάντα με τη συνέντευξη του γνωστού στιχουργού και συγγραφέα στη LIFO (9/11/16), την ιδέα για ένα σάιτ που θα στηρίζει τον ΣΥΡΙΖΑ είχε ο Χρ. Βερναρδάκης, έγινε η συνάντηση με Αλ. Τσίπρα και Ν. Παππά, συμφωνήθηκαν τα ελάχιστα χρήματα που θα έμπαιναν σε τραπεζικό λογαριασμό και το εγχείρημα ξεκίνησε. ‘Επαιρνα 1.000 ευρώ εγώ και 500 ο συνεργάτης μου’, λέει στη συνέντευξή του ο κ. Δαβαράκης. ‘Οι υπόλοιποι έγραφαν αμισθί. Δούλευα δέκα ώρες την ημέρα, το έκανα με ευθύνη και χαρά γιατί ήθελα να ξεμπερδέψουμε με το παλιό πολιτικό σκηνικό. Αργησα, αλλά τελικώς κατάλαβα ότι ο πρωθυπουργός και οι συνεργάτες του ανήκουν σε αυτό το παλιό πολιτικό σκηνικό’. Η μεγαλοφυής ιδέα εκμετάλλευσης του Αρη Δαβαράκη κατέρρευσε, όταν ο στιχουργός ανακοίνωσε ότι θα ψηφίσει ‘Ναι’ στο διαβόητο δημοψήφισμα. Δεν τον πήραν τηλέφωνο, δεν παραπονέθηκαν, δεν του μίλησε κανείς, απλώς έκοψαν τα λεφτά!” (Σάιτ: portal gr. του Άρη Δαβαράκη). 2) “Οι εκστρατείες παραπληροφόρησης της Ρωσίας είναι σύνθετες και πολύπλευρες, αλλά η αποστολή που μοιράζονται είναι να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στις Δυτικές δημοκρατικές αρχές. Το τρολάρισμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι μόλις μια μέθοδος. Τα social media αποτελούν επίσης βασικό φορέα της ρωσικής στρατηγικής, που βασίζεται στον ιστορικό αναθεωρητισμό (ο ισχυρισμός ότι η Ρωσία μόνη της κέρδισε το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είναι η βάση αυτής της προσέγγισης), στις θεωρίες συνωμοσίας, που προωθούνται μεταξύ των ευρωπαϊκών και αμερικανικών εθνικιστικών κινημάτων, τα οποία κατηγορούν τη Δύση, ας πούμε, για την υποκίνηση του πολέμου στην Ουκρανία, και στην άρνηση της πραγματικότητας, όπως η παρουσία των ρωσικών στρατευμάτων στην Κριμαία και την Ουκρανία”. (“O υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Δύσης”, άρθρο του Γκι Φερχόφσταντ στο “The Toc”, 27/12) Τώρα η Ρωσία παρουσιάζεται να χρησιμοποιεί τα Μέσα Ενημέρωσης της και τα social media καθώς και τους εθνικιστικούς της θύλακες, όπως και την ελληνορθόδοξη εκκλησία, για να υπονομεύσει τη συμφωνία για την επίλυση του Κυπριακού. Όπως αναφέρει το “Politico” (13/1), “μια συμφωνία θα μείωνε τις εντάσεις ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Τουρκία, θα άνοιγε τον δρόμο για περαιτέρω συνεργασία ανάμεσα στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ μιας και πλέον η Τουρκία θα αναγνωρίζει την Κύπρο ως ενιαίο και ανεξάρτητο κράτος και θα έδινε στην Τουρκία μια νέα πηγή για εισαγωγές φυσικού αερίου. Από την άλλη, η επίλυση του ζητήματος θα ήταν μια τεράστια διπλωματική επιτυχία για τις Βρυξέλλες. Τι από τα παραπάνω συμφέρει τη Ρωσία; Τίποτα.‘Η κυβέρνηση μας είναι ενήμερη για αυτές τις ρωσικές πρακτικές και παρακολουθεί στενά την όλη κατάσταση’, δήλωσε στο Politico κοντινή πηγή του προέδρου Νίκου Αναστασιάδη. Η ανησυχία σχετίζεται με τις πρόσφατες ψηφιακές επιθέσεις που έχει εξαπολύσει το Κρεμλίνο προς την Ε.Ε. το τελευταίο διάστημα, βομβαρδίζοντας με "ψεύτικες" ειδήσεις και κάνοντας προπαγάνδα υπέρ λαϊκίστικων και αντιευρωπαϊκών - ευρωφοβικών κινημάτων”. Σχετικό: Ο διαδικτυακός κολοσσός Facebook, ανακοίνωσε (15/1) πως θα θέσει άμεσα σε λειτουργία έναν μηχανισμό φιλτραρίσματος και ελέγχου ψευδών ειδήσεων, ειδικά για τη Γερμανία, προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα διασποράς και παραπληροφόρησης, ειδικά πριν από τις εκλογές του ερχόμενου Σεπτεμβρίου.

***********

Επιστολή, του της Παραφύση υπουργού Οικονομικών, Ευκλείδη Τσακαλώτου, προς το συμβούλιο υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης (25/12): “Μια μυστική επιστολή, φανερή υποτέλεια”. “Θα είναι πολλοί εκείνοι που θα θυμούνται το πέρασμα του κ. Τσακαλώτου από το υπουργείο, επειδή εισήγαγε στην πολιτική ιστορία του τόπου ένα ανώτερο στάδιο υποτέλειας, υπογράφοντας παρόμοια επιστολή. Ευτυχώς για τη χώρα, η επιστολή διέρρευσε στη δημοσιότητα, υποχρεώνοντας τον υπουργό σε επιθετικούς αστεϊσμούς εναντίον της αντιπολίτευσης που δικαιολογημένα ζητούσε να μάθει το περιεχόμενο. Βεβαίως, στην πολιτική πρακτική μιας κάποιας σταλινικής ‘Αριστεράς’ θεωρείται αναμενόμενο ότι ο ‘σύντροφος’ πρέπει να είναι έτοιμος να ανεχθεί τον εξευτελισμό του, αν πρόκειται για την προστασία του υπέρτατου οφέλους που είναι η διαφύλαξη της εξουσίας. Αντιλαμβάνομαι τη δύσκολη θέση του ‘εντίμου Ευκλείδη’, όταν κι ο ίδιος ακόμη βλέπει πόσο δικαιολογημένα γελούν εις βάρος του, συγγενικές του φυσιογνωμίες όπως οι κ. Βαρουφάκης, Λαπαβίτσας κ.ά. Ολα αυτά εξηγούν τη σκοπιμότητα να κρατά μυστική την επιστολή της κυβέρνησης.” (Μπάμπης Παπαδημητριού)

* Στην ανάρτηση της 16/5/16 με τίτλο “Αυταπάτες”, αναφέρθηκα στο θέμα του “Ελληνικού Χρέους” και είχα επισημάνει επιχειρηματολογώντας, ότι αυτό που μας ενδιαφέρει, επί της ουσίας, δεν είναι η λεγόμενη “βιωσιμότητα” του, αλλά η “διαχειριστικότητά” του. Σχετικά, ο Aμερικανός μεγαλοεπενδυτής Πολ Kαζαριάν (Japanica Partners), ο μεγαλύτερος ιδιώτης επενδυτής στην Ελλάδα, πιστεύει ότι η χώρα μας δεν έχει πρόβλημα χρέους, διότι αυτό απλούστατα δεν ανέρχεται στο 177%, αλλά στο 71% του ΑΕΠ της. Συνεπώς “το ύψος του ελληνικού χρέους είναι το ψέμα του αιώνα” (διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού “Spiegel”, “εθνος.gr” 3/12/16). Ο πρώην τραπεζίτης της Goldman Sachs, στηρίζει την άποψή του έχοντας ως κριτήριο το χρονικό και όχι το ονομαστικό ύψος του, στον τρόπο προσδιορισμού του χρέους. Βάσει αυτού, ο υπολογισμός του χρέους δεν θα πρέπει να γίνει με βάση την ονομαστική του αξία (312 δισ. ευρώ το 2015), αλλά με βάση την χρονική αξία των υποχρεώσεων της Ελλάδας. Θα πρέπει, δηλαδή, να συνυπολογισθεί “η κεκαλυμμένη διαγραφή” μέρους του ελληνικού χρέους, δια του χαμηλού επιτοκίου και δια της μεγάλης παρατάσεως στην έναρξη αποπληρωμής του χρέους, ήτοι δέκα χρόνια αργότερα από ότι είχε αρχικά συμφωνηθεί, γεγονός που οδηγεί και σε “μικρότερη επιβάρυνση λόγω του πληθωρισμού”. Τέλος επισημαίνει ότι η χρονική αξία είναι η βάση της χρηματοοικονομικής λογιστικής.

* Ως το πιο «χαοτικό» κράτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χαρακτηρίζει την Ελλάδα, η βρετανική εφημερίδα Guardian σε ανταπόκριση από την Αθήνα. Ως “επικίνδυνες ζώνες” για τους ασθενείς, περιγράφει τα δημόσια νοσοκομεία στην Ελλάδα. Το δημοσίευμα κάνει λόγο για ασθενείς που πεθαίνουν ενώ θα έπρεπε να ζουν εν μέσω κατάρρευσης της ελληνικής δημόσιας υγείας, κατάσταση που αποδίδεται στην πολιτική λιτότητας. “Αυξανόμενα ποσοστά θνησιμότητας, αύξηση των απειλητικών για τη ζωή λοιμώξεων και έλλειψη σε προσωπικό και ιατρικό εξοπλισμό παραλύουν το σύστημα υγείας της Ελλάδας, καθώς η επίμονη προσήλωση στη λιτότητα σφυροκοπά τους πιο αδύναμους στην κοινωνία”, αναφέρει ενδεικτικά η εισαγωγή της ανταποκρίτριας του «Guardian». Η της Παραφύση διακυβέρνηση δεν είναι μόνο καταστροφική για την χώρα, αλλά και θανατηφόρα για τους κατοίκους της. Στο 15% έφθασε η ενδονοσοκομειακή θνησιμότητα, έναντι 5% στις χώρες της Ε.Ε.

* Αλ. Τσίπρας: “Ε, τώρα δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τον Χίτλερ με τον Μάο! Μπορεί τα κομμουνιστικά καθεστώτα να είχαν αυτό το τεράστιο έλλειμμα ελευθερίας, αλλά τουλάχιστον είχαν στο κέντρο της σκέψης τους τον άνθρωπο” (Schooligans 23.8.2008). Τα θυμηθήκαμε όλα αυτά παραμονή Πρωτοχρονιάς ακούγοντας τον τότε πρόεδρο του 3,5% και νυν πρωθυπουργό να εκστομίζει ότι “φιλοδοξούμε το 2017 να είναι... η χρονιά που η χώρα μας θα κάνει το ‘Μεγάλο άλμα προς τα μπροστά”. Να σημειώσουμε ότι το προηγούμενο ‘Μεγάλο Αλμα προς τα εμπρός’ του Μάο Τσε Τουνγκ (τον οποίο θαύμαζε παλιά ο νεαρός αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ και δεν ξέρουμε αν τον θαυμάζει ο νυν πρωθυπουργός) στοίχισε τη ζωή σε 45 εκατ. ανθρώπους. Ηταν το μεγαλύτερο έγκλημα στην ιστορία του κόσμου, μεγαλύτερο και από τα εγκλήματα του Χίτλερ. «Ο αριθμός των ανθρώπων που εργάστηκαν, πείνασαν ή ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου στην Κίνα μέσα σε αυτά τα λίγα χρόνια είναι τεράστιος... αν σκεφτούμε ότι κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου σκοτώθηκαν συνολικά 55 εκατομμύρια άνθρωποι. Ο αριθμός κατατάσσει τον “Μεγάλο Τιμονιέρη” στην κορυφή του μακάβριου καταλόγου των μεγαλύτερων κατά συρροή δολοφόνων της παγκόσμιας ιστορίας», είπε ο Βρετανός ιστορικός και πρώτος ερευνητής που απέκτησε πρόσβαση στα αρχεία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, Φρανκ Ντίκφτερ. Ο συγγραφέας του βιβλίου ‘ Ο Μεγάλος Λιμός του Μάο: Η ιστορία του πιο καταστροφικού αφανισμού στην Κίνα’ συνέκρινε το Μεγάλο Αλμα Εμπρός με τη γενοκτονία στην Καμπότζη επί Ερυθρών Χμερ, ‘μόνο που ήταν 20 φορές χειρότερο...” (Πάσχος Μανδραβέλης).

* Είναι απόρροιας άξιον, γιατί ζητείται η παραίτηση του Μουζάλα για τις σκηνές στη Μόρια της Λέσβου, ή του Τόσκα για το “Εξαρχιστάν”. Τα προβλήματα που προξενεί η Παραφύση, είναι αδύνατον να αντιμετωπισθούν από την ίδια, τα μέλη της οποίας προσωποποιούν το τρίπτυχο δογματισμός, ανικανότητα, λαϊκισμός. Μόνον δια της απαλλαγής από την Παραφύση, μπορούμε να ελπίζουμε.

* Στην προηγούμενη ανάρτηση και στο τέλος του “Επιλόγου – Συμπτώσεις” έγραφα: “Πριν περίπου 2 χρόνια, στην ανάρτηση “Μετεκλογικώς” της 12/2/15, αναφέρθηκα στην σύμπτωση του τραγικού γεγονότος της Ισπανίας, με την ορκωμοσία του Νηπίου, που προμήνυε το κακό συναπάντημα της Χώρας μας, μαζί του. Έκτοτε, επισήμανα και άλλες τέτοιες συμπτώσεις, το κακό συναπάντημα του Νηπίου με το ‘όπου πάει και όπου σταθεί’, που προμήνυσαν, μια συνεχώς επιδεινούμενη κατάσταση για την Χώρα μας. Τελευταίες συμπτώσεις: 16/12, ο Νήπιος στην Γερμανία (συνάντηση με την Μέρκελ στο Βερολίνο). 19/12, τρομοκρατική ενέργεια στην Γερμανία (στο Βερολίνο με 12 νεκρούς και 48 τραυματίες). 13/12, ο Νήπιος στην Νίσυρο. 20/12, σεισμός στην Νίσυρο (5,3 R). Οψόμεθα...”. Και ίδωμεν... 20/12/16, ο Νήπιος στην Κρήτη. 27/12/16, μια κακοκαιρία, συνεχώς επιδεινούμενη “κτυπάει” το νησί. Στις 8/1/17, χιονόπτωση που ανάλογή της, είχε να συμβεί από το 1987. Στο οροπέδιο του Λασιθίου, καταγράφεται ιστορικό χαμηλό θερμοκρασίας, -15 βαθμούς Κελσίου. Και η Κρήτη, έγινε Φλώρινα... Τέλος, σαν επιδόρπιο ελπίζω, στις 11/1, ένας επιφανειακός σεισμός 4,2 Ρίχτερ ταρακούνησε το νησί.

* Κομοτηνή 8/1/17: Γιαγιά, άναψε το μαγκάλι και “αποκοιμήθηκε” για πάντα... Δεν την “δολοφόνησε” η Παραφύση. Η Παραφύση “δολοφονεί”, είναι ο καταστροφέας της χώρας.

* Το προαναφερθέν γεγονός, αυτό με τον α-χρείο υπ-άλληλο του Δήμου Αθηναίων εμμέσως και αμέσως η “ψυχρή εισβολή” (7-11/1), η επονομαζόμενη “Αριάδνη”, ξετύλιξαν τον “μίτο” που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η χώρα μας, τελεί υπό “προσχηματική διοίκηση”, η οποία σχηματοποιείται από το πιο σύντομο ελληνικό ανέκδοτο, ΕΔΕ (Ένορκη Διοικητική Εξέταση). Εάν δεν υπήρχε ακυβερνησία, ο προαναφερθείς υπάλληλος, το πιθανότερο δε θα ενεργούσε με αυτόν τον τρόπο, αναλογιζόμενος τις βαρύτατες κυρώσεις που θα του επιβάλλονταν, για την απάνθρωπη συμπεριφορά του. Εάν υπήρχε κυβέρνηση, δεν θα χρειάζονταν να κινητοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό, για να προσωποποιηθούν ευθύνες της Δημόσιας Διοίκησης για το “μπάχαλο” που επικράτησε λόγω του “χιονιά”, εγκαίρως προβλεφθέντος από τους μετεωρολόγους. Τώρα, αν σε αυτά προσθέσουμε και την ακύρωση του “νόμου Παππά” και απ’ ότι φαίνεται και της υπόσχεσης, “δώρο” του Νήπιου στον Ερντογάν, για την απέλαση των 8 Τούρκων στρατιωτικών, που ζήτησαν πολιτικό άσυλο μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην χώρα τους από το ΣτΕ, η Δικαστική Εξουσία παρουσιάζεται να καλύπτει τα κενά της Εκτελεστικής. Εμπρός στον δρόμο, που μας δείχνει το Συμβούλιο και ο Δικαστής Ντρεντ της ομώνυμης ταινίας. Ο ρόλος του επίορκου δικαστή, του κακού της ταινίας, στην πραγματικότητά μας, θα έλεγα ότι “ταιριάζει γάντι” στην Βασιλική Θάνου (“Δικαστής Ντρεντ”, ΗΠΑ, 199, του Ντάνι Κάνον, κινηματογραφική μεταφορά βρετανικού κόμικ). Και η σχετική παροιμία: “Και της στραβής το δίκιο...”

* Το “ξεπάγιασμα” των μεταναστών, έχει ως συνώνυμο το “λόγω οικονομικής ανέχειας” των ιθαγενών. Υπάρχει όμως και το χειρότερο, ο “αριστερός εξισωτισμός”. Παράδειγμα, επί Τσαουσέσκου, απαγορεύονταν στα διαμερίσματα, η θερμοκρασία να υπερβαίνει τους 13 βαθμούς Κελσίου...

* “Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν” και ο Αριστείδης Φωκάς, βουλευτής της Ένωσης Κεντρώων” (Β περιφέρεια Θεσσαλονίκης), είδα ότι άρχισε την διαφημιστική του προβολή στην kathimerni.gr (12/1).

* Όταν εργολάβος στο “χτίσιμο” του αφορολογήτου, αναλαμβάνει ο λαϊκισμός ( απόφαση ΥΠ. ΟΙΚ. 13/1), τότε “κατεδαφίζεται”, η προσπάθεια πάταξης της φοροκλοπής και φοροαποφυγής. Θεωρώ απαραίτητο να υπενθυμίσω τον όρο ετερό-δοσο-ληψία. Δημιουργήθηκε από τον Θεοδόση Τάσιο για να καταδείξει, ότι σε κάθε παράνομη δοσοληψία, ευθύνη δεν φέρει μόνο ο ενεργητικός παράγοντας αλλά και ο παθητικός. Μία υπενθύμιση για την συνυπευθυνότητα μας, εάν δεν εκδίδονται οι νόμιμες αποδείξει για κάθε αγορά και παροχή υπηρεσιών.

* Η περιγραφή –ουδέτερου, τρίτου παρατηρητή στην Πολυμερή της Γενεύης– μου θύμισε κάτι μεταξύ ταξιδιωτικής αφήγησης Ευρωπαίου περιηγητή του 17ου αιώνα στην Ελλάδα και αστροναύτη που συναντά εξωγήινους... Τη μεταφέρω αυτούσια: “Οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι σοβαροί και διαβασμένοι. Οι δύο μητέρες πατρίδες αλλού κι αλλού – φοβισμένοι ποντικοί με το μάτι στα μικρά συμφέροντα. Ο Γκουτιέρες και ο Γιούνκερ παλιές αλεπούδες με εμπειρία. Οι Βρετανοί αδιάφοροι. Η λύση θα είναι ευρωπαϊκή ή δεν θα υπάρξει” (Αριστοτελία Πελώνη.) Σύμφωνα με δημοσίευμα του “Politico” (15/1), ο Έλληνας ΥΠΕΞ “θα κρατηθεί μακριά από τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για την επανένωση της Κύπρου, μετά την παρουσία του στη Γενεύη την προηγούμενη εβδομάδα (σ.σ.: κατά τη Διάσκεψη για το Κυπριακό), όπου διατάραξε τις εύθραυστες συνομιλίες, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που παρακολούθησαν στενά τις συζητήσεις”. Και συνεχίζει το δημοσίευμα: “Η επόμενη πολιτική συνάντηση για το πώς θα διασφαλιστούν η ασφάλεια και η ανεξαρτησία της Κύπρου -που όμως δεν έχει οριστεί ακόμα πότε θα γίνει- θα είναι μεταξύ των επικεφαλής των κυβερνήσεων και όχι των υπουργών Εξωτερικών”.

Το διαχρονικό πρόβλημα της χώρας, δεν είναι οι Έλληνες πατριώτες, αλλά οι “πατριώτες” ενός εθνικολαϊκισμού “ουράνιο τόξο”, οι οποίοι εκτός του ότι φοβούνται “όπως ο διάολος το λιβάνι” την δια του λόγου (διαλόγου) προσέγγιση της πραγματικότητας, κοστίζουν και ακριβά (αμυντικές δαπάνες). Αυτοί οι εθνολαϊκοπατριώτες, μπλόκαραν την συμφωνία του Κ. Μητσοτάκη με τον Κίρο Γκλιγκόροφ (1991), που προέβλεπε η ανεξαρτητοποιηθήσα από την ενιαία Γιουγκοσλαβία Δημοκρατία της Μακεδονίας, να ονομαστή “Σλαβομακεδονία” και με αυτόν τον τρόπο να έχουμε από το 1991, τελειώσει με αυτό το θέμα. Σήμερα όλοι, πριν ελαχίστων, παγκοσμίως, την αναγνωρίζουν με το όνομα “Μακεδονία” και εμείς βρισκόμαστε να “θαλασσοδέρνουμε” (ατέρμονες συζητήσεις), φορώντας ένα “σωσίβιο” του ΟΗΕ, που γράφει FYROM. Αυτοί οι εθνολαϊκοπατριώτες, Έλληνες και Κύπριοι, μπλόκαραν και την “λύση Ανάν” για το Κυπριακό πρόβλημα ( Δημοψήφισμα 24/4/2004). Εάν τότε είχε δοθεί λύση, σήμερα ο τουρκικός στρατός κατοχής θα είχε αποχωρίσει και όποια προβλήματα λειτουργικότητάς της, θα είχε άρει το λεγόμενο “ευρωπαϊκό κεκτημένο” κατά την είσοδο της ενιαίας Κύπρου στη Ε.Ε. Και όλα αυτά, θα συνέβαιναν σε μία χρονική περίοδο που το πολιτικό κατεστημένο της Τουρκίας υποστήριζε και μάλιστα εμπράκτως (πολιτική φιλελευθεροποίηση), την ευρωπαϊκή ενταξιακή πορεία της χώρας του. Γενικώς, η λύση του Κυπριακού φοβίζει τους εθνολαϊκοπατριώτες, οι οποίοι σήμερα δια της Παραφύση συμμετέχουν στην εν εξελίξει προσπάθεια. Και αυτό διότι εκ των πραγμάτων, μετά το Κυπριακό, ακολουθεί η δικαστική διευθέτηση του ζητήματος της υφαλοκρηπίδας, εκτός εάν θέλουν πόλεμο, η οποία και θα τους υποχρεώνει σε κάποιου είδους συμβιβασμό. Τέλος να μην ξεχνάμε, ότι στο θέμα του Κυπριακού, το “δίκαιο” δεν είναι όλο με το μέρος μας...

* Παραληρηματικός λόγος. Η Πόλα Ρούπα στο Δικαστήριο: “Αυτή ήταν μια διαλυμένη Αντιτρομοκρατική. Την Αντιτρομοκρατική αυτή εγώ τη διάλυσα. Ήμουν στα χέρια τους άοπλη και δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε, γνώριζαν πολύ καλά με ποια είχαν να κάνουν... Γνώριζαν ότι μπορώ να πάω μέχρι τον θάνατο, ότι η δράση μου είχε μεγάλο κοινωνικό έρεισμα, παρόλο που δεν μπορεί να εκδηλωθεί γιατί απουσιάζει ένα επαναστατικό κίνημα. (...) Αυτός που χάνει είναι η κοινωνία. Το πρόβλημά μου είναι ότι δεν είμαι έξω να πραγματώσω το σχέδιό μου, να ρίξω αυτό το καθεστώς. (...) Αυτά που σχεδίαζα αφορούσαν νευραλγικά σημεία του συστήματος, που είναι ήδη αποσταθεροποιημένο από την κρίση. Γνωρίζαμε ότι θα δημιουργούσαμε ισχυρές αντανακλάσεις διεθνώς, που θα τους έπαιρνε ο διάολος. Γι’ αυτό μπορώ να πω ότι ήταν επιτυχία που με πιάσαν, μπαίνουν εμπόδιο σ’ αυτό που θέλω να κάνω. Γι’ αυτό και η ιστορία με το παιδί να μην υπήρχε, πάλι θα τους έβριζα και θα τους χτυπούσα. Κάθονται τώρα τα επάνω κλιμάκια και ψάχνουν να βγάλουν άκρη τι θα έκανα. Δεν θα το βρουν γιατί δεν έχουν μυαλό, δεν θα βρουν το σχέδιο αν δεν το πω εγώ. Το βασικό ζητούμενο για την επανάσταση δεν είναι μόνο να τους αποσταθεροποιήσεις, αλλά να κεφαλαιοποιήσεις την επιτυχία σου δημιουργώντας ένα κίνημα”. Ο Αρτέμης Σώρρας σε πρόσφατη συνέντευξή του: “Οι μεγάλοι, οι άσπονδοι εχθροί μου δεν μπορούν να μου κάνουν τίποτε, μόνο με σέβονται” * “θα πάρω την Ελλάδα με κάθετη κυριαρχία” * “μόλις τον περασμένο μήνα ήμασταν στο 35%” * “μεγάλη πολυτέλεια θα είναι για μένα η απελευθέρωση της Ελλάδας, θα βάλω τα καθίκια να γονατίσουν” * “θα σπαταλήσω τη μεγαλοπρέπειά μου γι’ αυτούς” * “αυτοί που τους νομίζετε παγκόσμια ελίτ είναι όλοι ζώα” * “έρχεται η μεγάλη αποκάλυψη, τελειώνουν όλοι αυτοί, το έθνος των Ελλήνων θα ανακτήσει τον πλούτο του”. Κοινός παρονομαστής: Η τρέλα στη χώρα του Υπαρκτού Ελληνισμού έχει απενοχοποιηθεί και “πλαλεί” αχαλίνωτη. Και οι εγχώριοι “Μέγα Ναπολέοντες” χαίρουν εκτίμησης.

* Η Επιστήμη έδωσε εμμέσως, την απάντησή της (16/1) , στο ερώτημα “γιατί, παγώνουν οι αλατιέρες στην Θεσσαλονίκη;”. Σύμφωνα με την έρευνα της Σοφίας Βελούτσου, στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού της στη Χημεία Περιβάλλοντος, έγιναν μετρήσεις στη είσοδο της μονάδας επεξεργασίας της ΕΥΑΘ Σίνδου. Αυτές, αποκάλυψαν ότι λαμβάνονται από 18,2-43 δόσεις κάνναβης ανά 1000 κατοίκους καθημερινά, αναγορεύοντας την Συμπρωτεύουσα, Χασισοπρώτεουσα της χώρας (ανάλογες και οι επιδόσεις στην ηρωίνη). Χαλαράααα...

* Οι κυβιστήσεις του αριστερού κλόουν, έχουν προκαλέσει πολιτικό vertigo στους Ευρωβουλευτές και ψήφισαν Δεξιά... Ο Αντόνιο Ταγιάνι, μέλος της “Forza Italia” του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, εξελέγη νέος πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου (17/1).

* Η Φύση δεν επιτρέπει κενά. Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ Νταβός (17-20/1). Και το κενό που άφησαν οι ΗΠΑ, ήλθε να συμπληρώσει με την, για πρώτη φορά, παρουσία του ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος εκφώνησε έναν λόγο υπέρ της Παγκοσμιοποίησης ( οικονομία της ελεύθερης, καπιταλιστικής αγοράς, αλληλούια...)

 “Παρότι κάποιες από τις Δυτικές μεθόδους διαφέρουν από τις δικές μας, ίσως μάλιστα να τις βελτιώνουν κιόλας, το καινούργιο που φέρουν είναι πολύ λίγο. Οι αρχές των μαθηματικών προέρχονται όλες από το ‘Βιβλίο των αλλαγών’· οι Δυτικές μέθοδοι έχουν κινεζική προέλευση. Τέλος πάντων, οι γνώσεις τους δεν είναι παρά ένα κλάσμα των δικών μας’. Με αυτά τα λόγια του αυτοκράτορα της Κίνας Kangxi (τέταρτου της δυναστείας Qing), στην αυγή του 18ου αιώνα, έκλεισε και τυπικά για την Κίνα το ζήτημα των σχέσεών της με τη Δύση – το ζήτημα της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή, όπως ετίθετο τότε. Απαγορεύτηκε στους Ιησουίτες ιεραποστόλους να διδάσκουν μαθηματικά και στη θέση τους ο αυτοκράτορας ίδρυσε κινεζικές ακαδημίες για να κάνουν την ίδια δουλειά. Έτσι, μια μακρά και σύνθετη διαδικασία εσωστρέφειας, που είχε ξεκινήσει στην Κίνα ήδη από τον 13ο αιώνα, με τη ‘νεοσυντηρητική’ επάνοδο και την κυριαρχία του Κομφουκιανισμού, ολοκληρώθηκε από έναν πράγματι σπουδαίο αυτοκράτορα και μάλιστα ‘κατόπιν ωρίμου σκέψεως’, η οποία κράτησε δεκαετίες. (...) Την περασμένη εβδομάδα είδαμε την Ιστορία να συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας και τους ρόλους να αντιστρέφονται. Ο πρόεδρος της Κίνας, από το βήμα του Νταβός, να κηρύσσει το ευαγγέλιο της παγκοσμιοποίησης, την ίδια ώρα που ο αγγλοσαξονικός κόσμος περιχαρακώνεται και αποσύρεται από τον κόσμο, επειδή δεν αντέχει άλλο την παγκοσμιοποίηση” (Χρ. Κασιμάτης).

* Πολιτών “Τραμπιάδα” (20/1)

Προοίμιον

“Τον άντρα, Σειρήνα του εθνολαϊκισμού να μου ανιστορήσεις,

πώς βρέθηκε τα πράγματα του κόσμου να καθορίζει,

αφού της Αμερικής πάτησε το ισχυρό το κάστρο.

Γνώρισε γυναίκες πολλές, έμαθε ανθρώπους να ξεγελά

και έζησε σε πέλαγος παθών, τον νόμο να περιγελά

σηκώνοντας το βάρος, της δική του της ζωή και των θυμάτων του.

Κι όμως, κανένα τους δεν θα μπορέσει, στο τέλος να σωθεί.

Γιατί εκείνοι θα χαθούν απ’ τα δικά τους τα μεγάλα σφάλματα,

νήπιοι και μωροί, γιατί το πίστεψαν σαν βόδια.

Τώρα, ω Θεά το χέρι σου βάλε, που η ιστορία ξεκινά...”

Σαν επιδόρπιο

Χρώμα: Όταν ο ανθρώπινος εγκέφαλος,

λειτουργεί σαν παλέτα.

Ως “Χρώμα του 2017”, αποφασίστηκε να είναι το πράσινο του γρασιδιού, που αποπνέει ζωντάνια και φρεσκάδα. Σε μια δύσκολη εποχή, στην οποία πολλές χώρες είναι διχασμένες από τις πολιτικές ανακατατάξεις, η συγκεκριμένη απόχρωση του πράσινου συμβολίζει την ελπίδα για το καινούργιο που έρχεται, την χαρά της υγείας, την ανανέωση και την τόλμη.

Το 2016 αντιστικτικά...

Το Ποδαρικό του 2017.

“Reina” το “Baklatan” της Τουρκίας.

“Διάβασα στη χθεσινή Corriere della Sera (3/1/17) ότι πριν από την επίθεση στο κέντρο Reina της Πόλης ο διευθυντής θρησκευτικών υποθέσεων της Τουρκίας, εκπρόσωπος του κράτους, κατήγγειλε ως άπιστους όσους ετοιμάζονταν να εορτάσουν την Πρωτοχρονιά. Στη λειτουργία της Παρασκευής, το ίδιο έκανε και ο ιμάμης σε ένα από τα μεγάλα τεμένη της Κωνσταντινούπολης. Ο δε συγγραφέας Burhan Sonmez δήλωσε στην ίδια εφημερίδα ότι σε παρόμοιες καταγγελίες, και για τα Χριστούγεννα και για την Πρωτοχρονιά, προέβησαν πολλά ηγετικά στελέχη του AKP. Κι ενώ η επίσημη Τουρκία κατήγγειλε την τρομοκρατική επίθεση –το πρώτο μεγάλο γεγονός παγκοσμίως του 2017–, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο Διαδίκτυο πολλές φωνές υπερασπίστηκαν τον δολοφόνο στο όνομα της πίστης” (Τάκης Θεοδωρόπουλος).

Seedrinker