Ένα κείμενο με αφορμή την ταινία «Ατίθαση Λίλυ» (Pieds nus sur les limaces) του Φαμπιέν Μπερτό (Γαλλία 2010) που προβλήθηκε στις 30/11/2010 στην Κινηματογραφική Κοινότητα της Νέας Ιωνίας Βόλου.

Η ατίθαση Λίλυ

Μύθος: κρύβει μια αλήθεια

που γίνεται αληθινή

μόνο την κατάλληλη στιγμή

Στις πολύ παλιές ιστορίες για τη δημιουργία του Κόσμου, και ειδικότερα σ’ αυτές που περιλαμβάνονται στα Ιερά Κείμενα των παλαιών θρησκειών, είναι κρυμμένες αλήθειες σχετικά με τη δημιουργία της ζωής στον πλανήτη μας και την πορεία του ανθρώπου σ’ αυτόν. Αυτές οι ιστορίες έχουν τα χαρακτηριστικά μύθου, διότι κρύβουν την αλήθεια με συμβολικό και αλληγορικό τρόπο, ο οποίος βοήθησε χαρακτηριστικά στην επιβίωσή τους. Τα Ιερά Κείμενα που τη συμπεριέλαβαν, αποτέλεσαν και την κιβωτό της αναλλοίωτης επιβίωσής τους, διότι τους προστάτεψαν από επεμβάσεις που υπέστησαν άλλοι μύθοι στο κύτταρό τους, δηλαδή τροποποιήσεις στον κανονιστικό τους χαρακτήρα, ώστε να εξυπηρετήσουν στην πορεία του χρόνου ιδιοτελή συμφέροντα. Αποτέλεσμα σήμερα μπορεί να λέγεται γενικώς, ότι ένας μύθος είναι συναρπαστικός γιατί απέχει πολύ από την αλήθεια, γεγονός που αποτυπώνεται στην ερμηνεία της λέξης από τα λεξικά. Από την άλλη, ο αναλλοίωτος μύθος από πολλούς χαρακτηρίζεται ως ένα ιδιαίτερο είδος ιστοριογραφίας, ο δε Ευγένιος Αρανίτσης, προχωρώντας ακόμη πιο πέρα, έδωσε τον ορισμό ότι ο μύθος αποτελεί «την ηχώ του Λόγου του Πρώτου». Το μεγάλο ερώτημα σχετικά μ’ αυτούς τους μύθους, είναι πως είναι δυνατόν να εμπεριέχεται τέτοια γνώση σε τόσο παλιές ιστορίες, ώστε να λειτουργούν ως «καψούλες γνώσης» για τους επερχόμενους.

Μια τέτοια ιστορία είναι και η Βιβλική ιστορία για τον πρώτο θάνατο επί της γης, ο οποίος συνετελέσθη με την αδελφοκτονία του Άβελ από τον Κάιν. Στη συμβολική της διάσταση μίλησε για την ενυπάρχουσα βία στον εκτός Παραδείσου άνθρωπο. Γεγονός που επιβεβαιώνουν πρόσφατες επιστημονικές μελέτες, οι οποίες μιλούν για το γονίδιο της επιθετικότητας, δίνοντας έτσι μια κληρονομική βάση στην ανθρώπινη επιθετικότητα. Με την αλληγορική της διάσταση, μας πληροφορεί για την επικράτηση του γεωργού Κάιν επί του κτηνοτρόφου, νομά Άβελ, γεγονός που διέσπασε την ενότητα των ανθρώπων και σταμάτησε την αέναη κίνηση τους στο χώρο. Έτσι σταμάτησε το ταξίδι του ανθρώπου, με οδηγό τον κυκλικό χρόνο των εποχών, στην ανιμιστική ψυχή του κόσμου όπου τα πάντα είναι ομιλητικά και αποτελούν διάμεσο επικοινωνίας, όπου τα πάντα είναι ενότητα και ο θάνατος απλώς δηλώνει το τέλος ενός κύκλου. Έτσι ο στατικός Κάιν γίνεται ο ιδρυτής της πρώτης πόλης και τα ομόρριζα γεννήματά της, πόλεμος και πολιτισμός, είναι αυτά που πλέον δίνουν κίνηση στο ανθρώπινο είδος, με την αέναη πάλη τους. Απόγονος του Κάιν ο Θουβάλ-κάιν ο πρώτος χαλκουργός και η εκ-μετάλλευση με διττή σημασία αρχίζει στην ανθρωπότητα. Η ζωή πλέον γίνεται αντικείμενο μέριμνας και διακυβέρνησης και η συνέχεια γνωστή. Ο τεχνολογικός πολιτισμός σκλάβωσε το δημιουργό του, που δεν έπαψε ποτέ να θεωρεί ότι η βιόσφαιρα έχει δημιουργηθεί αποκλειστικά και μόνο για να τον εξυπηρετεί, γι’ αυτό και εγωιστικά την ονόμασε περιβάλλον.

Με μια πρώτη ματιά, η ταινία «Ατίθαση Λίλυ» μπορεί να χαρακτηριστεί ως μία «μποέμικη, νέο-χίπικη ζαχαρωμένα ρομαντική ματιά στην ελευθερία της τρέλας. Ένα ατίθασο, άναρχο, αιθέριο φιλμ για ένα άγριο, ασυμβίβαστο, ανένταχτο κορίτσι.» Αν όμως εμβαθύνουμε στην χαρισματική μυθοπλασία της ταινίας (σενάριο των Πασκάλ Άρνολντ και Φαμπιέν Μπερτό) θα διαπιστώσουμε ότι αποτελεί μια αισιόδοξη σύγχρονη μεταφορά της αδελφοκτόνου ιστορίας των Άβελ-Κάιν. Το ανδρικό δίπολο Άβελ-Κάιν παραχωρεί τη θέση του στο δίπολο Λίλυ-Κλάρα, γυναικείο πλέον στη σύγχρονη εποχή, μετά την ιστορική αποτυχία της συμβολής των ανδρών στην εξέλιξη της ανθρώπινης συνύπαρξης. Στην κυρίαρχη σκηνή του μπάνιου η εκ-πολιτισμένη Κλάρα προσπαθεί να πνίξει την ατίθαση Λίλυ η οποία επιβιώνει μόνο και μόνο γιατί η αδελφή της δεν έδειξε την απαιτούμενη επιμονή στην εκτέλεση του φονικού. Μια ασύνειδη επιλογή της που καταδεικνύει, ότι ο σημερινός άνθρωπος, ιδίως των μεγάλων πόλεων, άρχισε να αντιλαμβάνεται τα αδιέξοδα της εκπολιτισμένης ζωής, ιδιαίτερα τώρα που ο παραμορφωτικός φακός μιας αχαλίνωτης καταναλωτικής ευμάρειας, άρχισε να ραγίζει και λόγω της οικονομικής κρίσης.

Η Λίλυ ως γνήσια απόγονος του κτηνοτρόφου-νομά Άβελ, ζώντας σε μια πολιτισμική πραγματικότητα, ανθρώπων στριμωγμένων σε μεγάλες πόλεις, που είναι δομημένη στο φόβο του θανάτου, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να αντιδρά. Αντιδρά στο φόβο του θανάτου με μια ενέργεια ακραίας συμφιλίωσης με αυτόν, με τη συντήρηση δηλαδή νεκρών ζώων στο ψυγείο. Αντιδρά στην αστικοποίηση, με μια συνεχή κίνηση στο φυσικό περιβάλλον που της έχει απομείνει. Η μόνη στιγμή που πραγματικά απειλείται η φυσικότητά της, είναι όταν εξουθενωμένη κοιμάται στο φως της ημέρας, παραμένει δηλαδή στατική εν ζωή και κατακλύζεται από μεγάλα μερμήγκια, φορείς της αέναης ανακύκλωσης στη φύση. Για τη διάσωση της ατίθασης Λίλυ, δηλαδή τη διάσωση του ορμέμφυτου της φυσικότητας και την αποδοχή του από τον τεχνολογικά εκπολιτισμένο άνθρωπο, δηλωμένη στην ταινία με τη συμπόρευση της αδελφής της Κλάρας, ήταν απαραίτητη η παρουσία των τριών σύγχρονων νομάδων, που λειτούργησαν την κρίσιμοι στιγμή ως άλλοι ερυθροσταυρίτες. Τρεις σύγχρονοι νομάδες, υπόμνηση στο κίνημα των Χίπις  τη μοναδική στιγμή στην ιστορία, που απειλήθηκε πραγματικά το σημερινό σύστημα, που δομείται στη μισθωτή εργασία και την καταναλωτική κοινωνία. Ένα κίνημα που χαρακτηρίστηκε εσωτερικός εχθρός και κατεστάλη κυρίως με υπονόμευση από τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.

Το ελπιδοφόρο τέλος της ταινίας, που βρίσκει τις δύο αδελφές ενωμένες και ξαπλωμένες μέσα στην «καρδιά της φύσης» ίσως δώσει στο θεατή τη δυνατότητα να ανακαλύψει τη «φύση της καρδιάς του».

Seedrinker