ΤΟ ΑΝΤΙ

Αντί (το), εξάρτημα του αργαλειού. 
Ως τίτλος αυτού του άρθρου υπονοεί ότι

φιλοδοξεί να συμβάλει στην ύφανση 
μιας ορθολογικότερης αντίληψης 
για την πραγματικότητα.

Το φαντασιακό

Άθλιοι δρόμοι, πολυτελή αυτοκίνητα,

η ζωή στην Ελλάδα.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης έθεσε και ανέλυσε τις φαντασιακές σημασίες κάθε κοινωνίας, ορίζοντας ως φαντασιακό το κρίσιμο ενδιάμεσο ανάμεσα στο χειροπιαστό και τη φαντασία.

Στο βαθμό που κάθε κοινωνία είναι θέσμιση, γύρω απ’ αυτή συγκεντρώνεται μια σειρά κοινωνικών φαντασιακών σημασιών οι οποίες τη διευθύνουν και την προσανατολίζουν. Για παράδειγμα, επειδή η λατρεία του αυτοκινήτου έχει αποικιοποιήσει το φαντασιακό μας, έχει δημιουργηθεί η πανίσχυρη πραγματικότητα, ότι η εξυπηρέτηση των αυτοκινήτων προέχει των πολιτών. Επίσης στο φαντασιακό των νέων έχει συνδυαστεί το περνάω καλά με το οινόπνευμα. Εδώ ασύνειδα πατάει και το σύνθημα που ακούστηκε τελευταία: Όλι Ρεν δε θα μας πάρεις το Καγιέν.

Στο καπιταλιστικό φαντασιακό είναι καθοριστικός ο ρόλος ενός κέρδους που ποτέ δεν συνυπολογίζει και το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου, η απεριόριστη και δήθεν ορθολογική επέκταση της παραγωγής, της κατανάλωσης και της χειραγωγούμενης αναψυχής. Για τον Καστοριάδη η ψευτο-ορθολογικότης είναι το καπιταλιστικό φαντασιακό. 

Επιστροφή στην ποιότητα

Ότι μετριέται δεν αξίζει,

ότι αξίζει δε μετριέται

Όπως ο δρόμος για το παγκόσμιο ξεκινά από το τοπικό, έτσι και για να αλλάξει ο κόσμος πρέπει πρώτα να αλλάξουμε εμείς. Πρώτο μας βήμα το γενικευμένο πλέον  αίτημα για επιστροφή στην ποιότητα. Ένα αίτημα που ξεπερνά αυτό που συνοψίζεται στη φράση όπως τον παλιό καλό καιρό. Μιλάμε για μια ποιότητα νέα, που αποτελεί ζητούμενο και μένει να εφευρεθεί.

Η νέα ποιότητα, θα πρέπει να βρίσκεται στον αντίποδα αυτού που επικρατεί, όπου το φαντασιακό μας έχει αποικιοποιηθεί από προϊόντα και η πραγματικότητα μας, είναι μια κατανάλωση με ζητούμενο μια ανούσια αφθονία.

Η νέα ποιότητα, θα πρέπει επίσης να βρίσκεται στον αντίποδα της επικρατούσας ψυχαγωγικής σαχλαμάρας που συμβαδίζει με μια νευρωτική διακωμώδηση των πάντων. Μια πραγματικότητα όπου η υποχρεωτική επίδειξη κυνισμού και κενότητας είναι must.

Το μέγα ερώτημα είναι: Μπορεί να εφευρεθεί αυτή η νέα ποιότητα; Η απάντηση διά στόματος Αντόνιο Γκράμσι. Είμαι πεσιμιστής λόγω νοημοσύνης αλλά αισιόδοξος λόγω θέλησης.

Σοφιστίες

Η έλλειψη παιδείας ενός βανδάλου

νομίζει ότι τον μεταμορφώνει σε επαναστάτη

Όλοι γενικώς συμφωνούν ότι η παραβίαση των κανόνων, δεν αποτελεί μόνο μια διαρκή προσβολή για τους απανταχού νομοταγείς  αλλά, το σπουδαιότερο, ηθικό παράπτωμα.

Αυτόν τον ηθικό νόμο με την αυστηρή καντιανή έννοια της καθολικότητας, ζητά να αποφύγει ο ντόπιος σοφιστής, μέλος μιας εκπίπτουσας σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, όπου συνακόλουθα η θυμοσοφία εκπίπτει σε σόφισμα.

Το σόφισμα έγκειται στο ότι για να διαπράξει παρανομία ο ελισσόμενος πολίτης, επικαλείται την εμμονή του στο αίσθημα του δικαίου, κατασκευάζοντας καταστάσεις προκείμενου να εμφανίσει τον εαυτό του ως θύμα κάποιας αδικίας. Οπότε τίθεται το ζήτημα της δίκαιης ανταπόδοσης, και ως εκ τούτου δε διαπράττει κάποια αδικία, αποδίδει δικαιοσύνη. Γι’ αυτόν ο νόμος αποτελεί προϊόν μιας αλλότριας βούλησης, μιας εξουσίας συγκροτημένης μακριά απ’ αυτόν. Άλλωστε και οι άλλοι γύρω του το ίδιο κάνουν.

Και όλα αυτά πάντα, πασπαλισμένα με μπόλικη αγανάκτηση, αλλά καθόλου ντροπή.

Ο Μύθος

Στον υπαινιγμό του θεμελιώνεται

η δομή του νοήματος

Εάν δεχτούμε ότι ο μύθος αποτελεί την ηχώ του βάθους των πραγμάτων, υπάρχει ένας μύθος του Αισώπου που είναι επίκαιρος.

Μια φορά και έναν καιρό, ένας χωρικός φόρτωσε το γάιδαρό του, που αγαπούσε και φρόντιζε με κοφίνια γεμάτα αλάτι και ξεκίνησε για το διπλανό χωριό. Περνώντας από το ποτάμι ο γάιδαρος παραπάτησε και βούλιαξε στο νερό. Το αλάτι διαλύθηκε και ο γάιδαρος σηκώθηκε ανάλαφρος. Ο γάιδαρος ήταν πολύ ευχαριστημένος, αν και ο αφέντης του πικράθηκε.

Την επόμενη φορά ο χωρικός, φόρτωσε τα κοφίνια με σφουγγάρια. Ο πονηρός γάιδαρος για να γλιτώσει το βάρος περνώντας το ποτάμι έκανε πως γλίστρησε και βούλιαξε στο νερό. Τα σφουγγάρια βάρυναν και τον παρέσυραν στον πάτο. Ο χωρικός έχασε αλλά ο πονηρός γάιδαρος εξαφανίστηκε.

Και ο νοών νοείτω…

Κυβερνο-εξεγέρσεις

Το νόμισμα έχει δυο όψεις

Αυτά δε θα συνέβαιναν χωρίς το twitter δήλωνε η Wall Street Journal για τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας νεαρών κατά της νοθείας, στις προεδρικές εκλογές το 2009, στην Ιρανική πρωτεύουσα. Όμως μια έρευνα από το τηλεοπτικό κανάλι Al tzatzira επιβεβαίωσε μόνο 60 ενεργούς λογαριασμούς twitter στην Τεχεράνη εκείνη την περίοδο.

Η ιδέα ότι το ίντερνετ βοηθάει την εξέγερση και προωθεί τη δημοκρατία ενισχύθηκε με τα πρόσφατα γεγονότα στην Τυνησία και την Αίγυπτο. Αυτό όμως αποτελεί μια υπεραπλούστευση της πραγματικότητας. Διότι και τα αυταρχικά καθεστώτα μπορούν να χρησιμοποιούν το ίντερνετ, όπως και την πρόσβαση τους σε άλλα μέσα, όπως η τηλεόραση, προς όφελός τους.

Η ψηφιακή τεχνολογία και τα κοινωνικά δίκτυα μέσω του ψηφιακού αποτυπώματος του χρήστη, προσφέρουν ένα φθηνότερο και ευκολότερο τρόπο για την παραβίαση της ατομικότητας και την εξακρίβωση της ταυτότητας των αντιφρονούντων, απ’ ότι οι άλλοι πιο παραδοσιακοί τρόποι επιτήρησης. Παράδειγμα το τι συμβαίνει σε Κίνα και Ρωσία.

Η ψηφιακή τεχνολογία και τα κοινωνικά δίκτυα κατάφεραν ‘εν μια νυκτί’ με τη λατρεία της κοινωνικότητας που προωθούν να καταστήσουν την ιδιωτικότητα ημιθανή αν όχι νεκρή. Να καταστρέψουν την ασπίδα της ιδιωτικότητας που αγωνίστηκαν να δημιουργήσουν με το έργο τους ο Όργουελ, ο Φουκώ και ο Κάφκα. Ειδικότερα ο Φουκώ επαναλάμβανε συνεχώς ότι το θεατό είναι παγίδα.

Η α-λήθεια (μη λήθη) μας οδηγεί στην επισήμανση ότι οι προηγούμενες τεχνολογίες όπως ο τηλέγραφος το τηλέφωνο το ραδιόφωνο και η τηλεόραση, παρότι αναμενόταν ότι θα ενίσχυαν τη δημοκρατία, δεν ανταποκρίθηκαν σ’ αυτήν την προσδοκία.

Ο Ευγκένι Μορόζοφ στο βιβλίο του The Dark Side Of  Internet Freedom δίνει μια προκλητικά διαφωτιστική απάντηση στην τοπική θεώρηση του ψηφιακού κόσμου. Κάνει δε έκκληση για κυβερνό-ρεαλισμό αντί για κυβερνό-ουτοπισμό. Ξεκαθαρίζει δε, ότι η τεχνολογία μπορεί πράγματι να χρησιμοποιηθεί για να προωθήσει τη δημοκρατία, με την προϋπόθεση ότι θα χρησιμοποιηθεί σωστά. Δίνει δε ιδιαίτερη σημασία στο γενικό κοινωνικό-πολιτικό πλαίσιο στο οποίο αυτή αναπτύσσεται, παρά στα τεχνολογικά της χαρακτηριστικά. Διότι τις περισσότερες φορές ο άνθρωπος μόνος του, έφτιαξε τις αλυσίδες που τον κρατούν δέσμιο.

Πλαστική ζωή

Μια λύση χίλια προβλήματα

Υπάρχει ένα προϊόν το οποίο ανταποκρίνεται πλήρως στην αγοραστική συμπεριφορά του κοινού σε μια κοινωνία που χτίζεται πάνω στην κουλτούρα της ευδαιμονίας, της κατανάλωσης και του εφήμερου.

Αυτό το προϊόν δεν είναι άλλο από την πλαστική σακούλα. Ποτέ κανείς δεν αγόρασε τόση λειτουργικότητα σε τόσο χαμηλό κόστος. Υποπροϊόν της επανάστασης που έφερε η άνθηση της χημικής βιομηχανίας. Εφευρέθηκε για να χωρέσει την αφθονία της μοντέρνας κοινωνίας. Κατέληξε δε πέντε δεκαετίες μετά την κυκλοφορία της, όχι μόνο να την κατακτήσει αλλά και να την … πνίξει.

Μήπως ήρθε η ώρα να την στείλουμε από κει που ήρθε μαζί με τον τρόπο ζωής που αυτή σηματοδότησε;

Σημείωση: σταχυολόγηση από το άρθρο της Αθηνάς Γκόρου Πλαστική Σακούλα που δημοσιεύθηκε στις 3/7/11 στο τεύχος 1054 του περιοδικού Έψιλον της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας

Η Μήδεια στην πλατεία

“Δεν υπάρχει οργή πιο φοβερή και αθεράπευτη,

που γεννιέται ανάμεσα

από ανθρώπους που είχαν αγαπηθεί”

Ευριπίδης, Μήδεια

Στην τραγωδία του Ευριπίδη Μήδεια, ο Ιάσωνας εγκατέλειψε τη γυναίκα του, Μήδεια, μάγισσα από την Κολχίδα, με την οποία ήταν δεμένος με όρκους ερωτικούς παρουσία Θεών, για να παντρευτεί τη Γλαύκη, κόρη του Κρέοντα βασιλιά της Κορίνθου. Ο Ιάσωνας εκφράζοντας τον ορθολογισμό της εποχής του, με την τέχνη των σοφιστών, παρουσιάζει το νέο του γάμο, ως συνθήκη προστασίας της οικογένειάς του. Όσων αφορά τη Μήδεια, ο Ιάσωνας πιστεύει ότι πρέπει να είναι ευχαριστημένη, αφού την οδήγησε από τη βάρβαρη πατρογονική της γη στην πολιτισμένη Ελλάδα. Η Μήδεια θα εκδικηθεί τον επίορκο Ιάσωνα, σφάζοντας τα ίδια τους τα παιδιά, Αναγκάζοντάς τον, να συναντηθεί μαζί της βίαια, μέσα από τον πόνο για το χαμό των παιδιών τους.

Αν στη θέση της Μήδειας βάλουμε τον εξαπατημένο ελληνικό λαό, στη θέση του Ιάσωνα την εγχώρια εξουσία και στη θέση των παιδιών τους πολιτικούς, γόνους λαού και εξουσίας, θα έχουμε αφ’ ενός τον φλύακα, δηλαδή την παρωδία αυτής της εξουσίας, και αφ’ ετέρου την 25^η Μαΐου 2011.

Νύχτα Τετάρτης  25 Μαΐου 2011 η πλατεία συντάγματος αρχικά και στη συνέχεια οι πλατείες όλης της Ελλάδας, ξεχείλισαν κόσμο, θυμό, πάθος, χαβαλέ. Ξεχείλισαν από αγανακτισμένους έτοιμους να σφαγιάσουν τους πολιτικούς. Και να μη μας ξεγελά ο χαβαλές, διότι δεν είναι το κίνητρο αλλά αποτελεί φόρμα. Μια συλλογικότητα αληθινά λαϊκή, που δεν κινείται από ιδέες αλλά από την ανάγκη επιβίωσης.

Λαός προδομένος από μια σχέση αλληλεξάρτησης με τη εξουσία, ο καθένας ατομικά προς ίδιον όφελος. Μια σχέση άκρως ερωτική διότι σκοπός του έρωτα είναι η ένωση με οποιοδήποτε μέσον, μια σχέση βάρβαρη όπως η καταγωγή του Έρωτα. Ίσως αυτό ς να είναι ο λόγος που δε θα υπάρξει ποτέ λειτουργική λαϊκή εξουσία.

Λαός προδομένος έξω από το κοινοβούλιο και μέσα η εξουσία, εκφράζοντας τον ορθολογισμό της εποχής, παρουσιάζει το Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα ως συνθήκη προστασίας της χώρας.

Δημόσιος τομέας

Άεργοι δημόσιοι υπάλληλοι,

άνεργοι ιδιωτικοί

Ακόμη και σήμερα που η χώρα μας είναι προ του κινδύνου πτώχευσης, σχεδόν από όλη την αντιπολίτευση προβάλλονται, με το πρόσχημα της διατήρησης της ζήτησης και της απασχόλησης, εμπόδια στη συρρίκνωση του υπερμεγέθη δημόσιου τομέα, ο οποίος αποτελεί βασική αιτία της δημοσιονομικής εκτροπής. Ζητείται δηλαδή το δημόσιο να πληρώνει μισθούς σε υπαλλήλους που ουσιαστικά δεν έχουν απασχόληση.

Η επέκταση του δημόσιου τομέα, εκτός του ότι συνετέλεσε στη δημιουργία ενός προβληματικού πολιτικού συστήματος, συντηρούσε τεχνικά μια συνεχώς αυξανόμενη εγχώρια ζήτηση πολυτελών προϊόντων. Υπονόμευσε δε την ανάπτυξη της χώρας (διαφθορά, γραφειοκρατία, κλπ), με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του παραγωγικού ιδιωτικού τομέα και την αποδυνάμωση της ανταγωνιστικότητάς της, οδήγησε σε μια οικονομική ανάπτυξη-φουσκα, με συνακόλουθο τη συνεχή διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η αντιπαραγωγική αυτή πολιτική αντικατοπτρίζεται στα στοιχεία της πενταετίας 2005-2009, όπου για την αύξηση του ΑΕΠ κατά 41 δις ευρώ, το κράτος δανείστηκε επιπλέον 115 δις ευρώ.

Η ουσία βρίσκεται στο ότι, μια μη παραγωγική θέση εργασίας στο δημόσιο αφαιρεί τους περιορισμένους πόρους από την παραγωγή, με αποτέλεσμα να χάνονται άμεσα, περισσότερες από μία θέσεις εργασίας στον παραγωγικό ιδιωτικό τομέα. Και αυτό διότι, η παραγωγική δραστηριότητα, ιδιαίτερα όταν είναι σε εξωστρεφείς τομείς, δημιουργεί πρωτογενή εισοδήματα και πλεονάσματα, που επανεπενδυόμενα τροφοδοτούν την ανάπτυξη.

Επίσης, μια μη παραγωγική θέση εργασίας στο δημόσιο, όχι μόνο δε δημιουργεί πρωτογενές εισόδημα, αλλά και στο βαθμό που χρηματοδοτείται με δανεικά, όπως στη χώρα μας, επιβαρύνει σημαντικά την εξυπηρέτηση του χρέους, στερώντας πόρους που θα στήριζαν την αναπτυξιακή δυναμική και τη μείωση της ανεργίας.

Η κερκόπορτα

 Όλοι ζητούν λιγότερη διαφθορά.

Στη διαφθορά λίγοι αρνούνται 

να συμμετάσχουν.

Πριν 10 χρόνια έγινε αναθεώρηση του Συντάγματος. Βασικός της στόχος η αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, κατά δήλωση του εμπνευστή της Ευάγγελου Βενιζέλου ενώπιον πυκνού ακροατηρίου. (15-06-2001)

Μπορεί αξιόπιστα να θεωρηθεί συνταγματικό πραξικόπημα, γιατί παραβίασε την απρόσβλητη από κάθε εξουσία, συμπεριλαμβανομένης και της αναθεωρητικής περιοχή του Συντάγματος η οποία περιλαμβάνει το άρθρο 4 περί ισότητας των πολιτών.

Απολογιστικά μπορεί να πει κανείς ότι αυτή η αναθεώρηση, όντας το μεγαλύτερο σκάνδαλο της μεταπολίτευσης, ήταν η κερκόπορτα που οδήγησε στο μνημόνιο, που εμπέδωσε μια κουλτούρα ατιμωρησίας η οποία διαχύθηκε σε όλη την κοινωνία. Τα σκάνδαλα του Χρηματιστηρίου, της Siemens, και του Βατοπεδίου, ωχριούν μπροστά

Με την αναθεώρηση του άρθρου 86 θέσπισε την προνομιακή μεταχείριση υπουργών και υφυπουργών έναντι των υπολοίπων πολιτών, θεωρεί δε νόμιμη την παραγραφή ακόμη και αξιόποινων πράξεών τους μετά την παρέλευση της πενταετίας. Και αν δε συμβεί παραγραφή, βουλευτές καλούνται να κρίνουν βουλευτές. Ακόμη και να μπορούσαν να έρθουν πάνω από το αίσθημα συναδελφικής αλληλεγγύης και πάνω από κομματικές σκοπιμότητες και να κρίνουν κάθε υπόθεση αντικειμενικά, δύσκολα μπορεί να γίνει δεκτή η προς τα έξω αμεροληψία τους αναφέρει ο Μ. Σταθόπουλος καθηγητής Αστικού Δικαίου, πρώην υπουργός Δικαιοσύνης.

Ο καθηγητής συνταγματικού Δικαίου Α. Μανιτάκης  αναφέρει σχετικά: μια αναθεώρηση χρειάζεται το άρθρο 86. την κατάργηση του. Να διώκονται οι πολιτικοί όπως όλοι οι πολίτες. Αυτό όμως προϋποθέτει μια πραγματικά ανεξάρτητη δικαστική εξουσία που θα έχει την τόλμη να αναλάβει τις ευθύνες τις.

Στις μέρες μας, φαίνεται ότι δεν υπάρχει μια πραγματικά ανεξάρτητη δικαστική εξουσία, διότι αν υπήρχε, θα έπραττε αυτό που της αναγνωρίζει το σύνταγμα. Τη μη εφαρμογή του νόμου περί ευθύνης υπουργών, επειδή είναι αντισυνταγματικός.

Οι Απαρχές

Χίπις : η μοναδική στιγμή στην ιστορία 

που απειλήθηκε το σύστημα που 

στηρίζεται στη μισθωτή εργασία 

και την καταναλωτική κοινωνία.

Οι προηγούμενες οικονομικές κρίσεις συνέπεσαν (προανήγγειλαν;) με την επικράτηση του δυτικού οικονομικού μοντέλου (καπιταλιστικό) και τις μετέπειτα μετατοπίσεις του κέντρου αναφοράς του από την Ευρώπη στην Αμερική.

Η απαρχή αυτής της επιτυχίας της Δύσης όπως αναφέρει στο βιβλίο του Πολιτισμός : Η Δύση και οι υπόλοιποι ο βρετανός ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον, οφείλεται σε έξι συστατικά. Τα αποκαλεί killer-apps (φονικές εφαρμογές) χρησιμοποιώντας την αργκό των κομπιούτερ. Οι πρώτες τρεις αφορούν την πολιτισμική σφαίρα και είναι η επιστήμη, η ιατρική και η προτεσταντική εργασιακή ηθική. Οι υπόλοιπες τρεις αφορούν την κοινωνική σφαίρα και είναι ο ανταγωνισμός, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και ο καταναλωτισμός, συνιστώσες που οι Μαρξιστές ιστορικοί συχνά υποτιμούν.

Η καταναλωτική διάθεση της κοινωνίας υπήρξε το θεωρητικό αξιοπεριφρόνητο θέμα της ευπρεπούς αριστεράς, ενώ για τον καπιταλισμό βασικός άξονας της βιομηχανικής (μηχανικής) παραγωγής. Οι καπιταλιστές γράφει, κατάλαβαν αυτό που διέφυγε από το Μαρξ δηλαδή ότι οι εργάτες είναι επίσης καταναλωτές. Έτσι είχαμε μια Σοβιετική Ένωση η οποία ενώ παρήγαγε μαχητικά αεροπλάνα και βόμβες υδρογόνου, τα παντελόνια τζιν που κατασκεύαζε ήταν για τα σκουπίδια.

Οι καπιταλιστές είχαν καταλάβει ότι οι εργάτες ήταν αυτοί που θα κατανάλωναν τα παραγόμενα προϊόντα, επομένως δεν είχε νόημα να προσπαθούν να περιορίσουν τους μισθούς κάτω από το επίπεδο που θα διαταρασσόταν η ισορροπία παραγωγής κατανάλωσης. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70,με καπιταλιστικό κέντρο τις Η.Π.Α., αυτή η σχέση αρχίζει να διαταράσσεται. Εκεί πρέπει να τοποθετήσουμε χρονικά την απαρχή της σημερινής κρίσης, με αιτία την απληστία των χρηματοπιστωτικών και μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων που ενδυναμώθηκε από την οικονομική παγκοσμιοποίηση.

Οι μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, παρά τα εκτοξευμένα στα ύψη κέρδη τους, διατήρησαν στάσιμους τους πραγματικούς μισθούς των εργαζομένων παρά την αυξημένη παραγωγικότητά τους. Έτσι οι εργαζόμενοι παγιδευμένοι σε ένα καταναλωτικό μοντέλο με την επωνυμία αμερικάνικο όνειρο, καλούνταν να απορροφήσουν προϊόντα και υπηρεσίες πέραν των οικονομικών τους δυνατοτήτων, ωθούμενοι προς έναν εύκολο δανεισμό (η αμερικάνικη κατανάλωση αντιπροσωπεύει το 70% της παγκόσμιας). Από την άλλη, οι χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρίες, hedge funds, ήταν σε μία διαρκή κούρσα εφεύρεσης νέων κερδοσκοπικών εργαλείων για τα αυξανόμενα χρέη των αμερικάνικων νοικοκυριών, τα οποία διάχεαν παγκοσμίως.

Τα τεράστια κέρδη παρότρυναν τους κερδοσκόπους να δανείζονται σε ένα αυτο-ενισχυόμενο σύστημα (φούσκα), που ήταν σχεδόν αυτονομημένο από τα επίπεδα χρέους των νοικοκυριών πάνω στα οποία ήταν βασισμένο. Η κρίση ξεκίνησε όταν η βάση κατέρρευσε, όταν εκατομμύρια αμερικανοί εργαζόμενοι αδυνατώντας να αποπληρώσουν τα χρέη τους οδήγησαν σε κατάρρευση και τη χρηματοπιστωτική φούσκα που είχε χτιστεί πάνω σ’ αυτά τα χρέη.

Η σημερινή κρίση φαίνεται και πάλι να συμπίπτει με τη μετατόπιση του καπιταλιστικού κέντρου προς Ανατολάς. Αυτή η μετατόπιση συντελείται με την υιοθέτηση και του Δυτικού πολιτισμικού μοντέλου από τις χώρες της Ασίας. Η Κίνα ακολουθώντας το δρόμο της Ιαπωνίας υιοθετεί και εξελίσσει τη δυτική επιστήμη και την τεχνολογία και αφήνει τις κοινωνίες των μεγάλων αστικών της κέντρων, να ακολουθήσουν το δυτικό καταναλωτικό μοντέλο.

Αυτό που πραγματικά συμβαίνει, είναι η πολιτισμική ενσωμάτωση όλου του κόσμου στο Δυτικό μοντέλο. Για να επιβεβαιωθεί για μια ακόμη φορά ότι οι δυνατοί κάνουν αυτό που μπορούν και οι αδύναμοι υποφέρουν αυτό που πρέπει. Θουκυδίδης (ελεύθερη απόδοση)

Οι Ραντιέριδες

Απληστία είναι, 

ο μετασχηματισμός 

του έχω, σε είναι 

Στέλιος Ράμφος

Τότε που ο θεσμικός χώρος της πολιτικής δεν είχε αλωθεί από αυτόν της οικονομίας, υπήρχε έλεγχος στη διακίνηση των κεφαλαίων καθώς και η δυνατότητα εθνικοποίησης των τραπεζών.

Οι πλούσιοι ιδιώτες μιας χώρας δεν είχαν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε κερδοσκοπικά διεθνή κεφάλαια. Το μόνο που είχαν ήταν η παράνομη εξαγωγή κεφαλαίων, σε βαλίτσες, με προορισμό την Ελβετία. Ιδίως παραμονές μιας νομισματικής υποτίμησης η μιας εκλογικής αναμέτρησης με ενδεχόμενο νίκης της αριστεράς.

Η απουσία ελεύθερης κίνησης κεφαλαίων υποχρέωνε τους επενδυτές να καταθέτουν τα χρήματά τους σε εγχώριες τράπεζες που με τη σειρά τους δάνειζαν στο κράτος με επιτόκια κατώτερα του πληθωρισμού. Έτσι το κράτος όφειλε μια νομισματική αξία η οποία ελαττωνόταν κάθε χρόνο διότι το πραγματικό επιτόκιο γινόταν αρνητικό. Αποτέλεσμα η δυνατότητα ελέγχου του δημόσιου χρέους χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια.

Για τους εργαζόμενους είχε προβλεφθεί η αναπροσαρμογή των μισθών με γνώμονα τον πληθωρισμό (κινητή κλίμακα) παρέχοντας τους έτσι μια σχετική προστασία. Ως  εκ τούτου θα μπορούσαμε να πούμε ότι τότε ίσχυε μια άδηλη μεταφορά πόρων από τους έχοντες στους μη έχοντες.

Η οικονομική παγκοσμιοποίηση που ακολούθησε ήταν η απόδειξη της επικράτησης του οικονομικού θεσμικού χώρου, όχι μόνο στον πολιτικό αλλά και στον κοινωνικό και πολιτισμικό. Η ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων γίνεται πραγματικότητα. Στον κεντρικό πυρήνα της Ε.Ο.Κ. η κατάργηση της κινητής μισθολογικής κλίμακας γίνεται το 1982 γεγονός που χαρακτηρίστηκε από τον οικονομολόγο Αλέν Κοτά δώρο Ντελόρ στην εργοδοσία. Ο έλεγχος του πληθωρισμού, που γίνεται πλέον το κύριο ζητούμενο της οικονομικής πολιτικής, επιτυγχάνεται με τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων, καθιστά δε το πραγματικό επιτόκιο δανεισμού των χωρών θετικό.

Εκμεταλλευόμενοι την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων οι μεγαλοκαταθέτες εξελίσσονται σε ραντιέρηδες και εξαναγκάζουν τα κράτη να ανταγωνίζονται για να προσελκύσουν τα κεφάλαιά τους.

Το τελικό χτύπημα ήρθε από της ΗΠΑ με την απόφαση του προέδρου της Μπιλ Κλίντον το 1999 να καταργήσει τη νομοθεσία Class-Steagall που διαχώριζε τις επενδυτικές από τις εμπορικές τράπεζες. Έτσι η πεμπτουσία της αναζήτησης του κεφαλαίου να αναπαράγεται χωρίς την εργασία γίνεται πραγματικότητα. Αυτό συμπυκνώνεται στην περίφημη ρήση του Φρανσουά Μιτεράν βγάζουν λεφτά και στον ύπνο τους

Ο επίλογος αφορά την Α-ΛΗΘΕΙΑ (η μη λήθη). Πάντες γαρ εις άπειρον αύξουσιν οι χρηματιζόμενοι το νόμισμα. (όλοι αυτοί που τζογάρουν χρήμα, δεν έχουν όριο) αναφέρει ο Αριστοτέλης για να επιβεβαιωθεί ο Σοπενάουερ που ανέφερε ότι η ιστορία μας δίνει ένα μάθημα: επαναλαμβάνονται πάντα τα ίδια πράγματα αλλά με διαφορετικό τρόπο.

Η Ύβρις

Αφού πάντα διαλέγεις να ξεχνάς, 

μην απορείς που σου 

διαφεύγει η Α-λήθεια

Χιροσίμα, η Ύβρις του ανθρώπου που βρήκε επιτέλους το όπλο ολοκληρωτικής καταστροφής, του αλαζόνα που αφανίζει αμάχους και ήδη ηττημένους.

Τσερνομπίλ, η Ύβρις του ανθρώπου που πιστεύει ότι μπορεί να δαμάσει αυτή τη δύναμη ολοκληρωτικής καταστροφής, στην υπηρεσία της απληστίας του, που μετονόμασε σε πρόοδο.

Φουκοσίμα, η Ύβρις του άφρονος, ο οποίος υπέστη το πυρηνικό ολοκαύτωμα και κατόπιν επιλήσμων του ολέθρου, εθελοτυφλώντας εγκλωβίζεται στην πίστη για τις αστείρευτες δυνάμεις της επιστήμης. Χωρίς να λαμβάνει υπ’ όψιν, όπως και όλος ο ανεπτυγμένος κόσμος, τις δυνάμεις της φύσης, την μη προβλεψιμότητα ενός χαοτικού συστήματος, τα αδιέξοδα ενός αυτάρεσκου επιστημονισμού της διαρκούς συσσώρευσης και το σπουδαιότερο, την μη αγαθή φύσης του ανθρώπου.

«Δεν υπάρχει ραδιενέργεια στη Χιροσίμα» παραπληροφορούσαν οι Νιου Γιορκ Τάϊμς μετά την έκρηξη της βόμβας. Σήμερα η πρόσκαιρη απόκρυψη της αλήθειας δεν είναι τόσο εύκολη όπως ήταν το 1945, όμως εύκολα το επίσημο ψέμα μένει ατιμώρητο, εύκολα το διεθνές ή εθνικό σκάνδαλο παραγράφεται, εύκολα το πέπλο της λήθης διευκολύνει την επόμενη ύβρη.

Και η Νέμεσης θα είναι πάντα μεγαλύτερη και το χειρότερο καθολικότερη.

Μικροί εφιάλτες

«Ο Θεός των μικρών πραγμάτων»
Τίτλος βιβλίου της Αρουντάτι Ρόϊ, 

Βραβείο Booker 1997

Χθες οι πολιτικοί προσέφεραν στο λαό όνειρα για ένα καλύτερο μέλλον, σήμερα προσφέρονται να μας προστατέψουν από τους εφιάλτες, έγραφε το 2004 στον «Guardian» μια Βρετανή δημοσιογράφος.

Τότε ο παγκόσμιος εφιάλτης, ο επίσημος μεγάλος φόβος ήταν η τρομοκρατία, σήμερα η παγκόσμια οικονομική κρίση. Οι φόροι για να καλυφθούν οι μαύρες τρύπες των ελλειμμάτων, η κατάργηση του 13ου και 14ου μισθού, ο θάνατος των συλλογικών συμβάσεων, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης και των εισιτηρίων, τα λουκέτα, οι μαζικές απολύσεις, η ανεργία ακολούθησαν. Τα όνειρα για μία δημιουργική ζωή έδωσαν την θέση τους στην αποφυγή του χειρότερου.

Το «μη χειρότερο» συσκότισε, έκανε λιγότερο ορατό πλέον, τον μεγάλο εφιάλτη, αυτόν της καταστροφής της βιόσφαιρας, με άμεσο επακόλουθο την απειλή παγκόσμιων διατροφικών κρίσεων.

Το «μη χειρότερο» φώτισε όμως τους μικρούς μας εφιάλτες. Ένα χαλασμένο πλυντήριο ή ψυγείο, μία ξαφνική επίσκεψη στον οδοντίατρο, ακόμη και μία πρόσκληση για ένα γάμο, καθώς δεν περισσεύουν χρήματα για το αναγκαίο δώρο. Ίσως εφιάλτες  πολυτελείας ή  αστείοι, σε σχέση με τα όσα έχουν τραβήξει οι παλαιότερος γενιές ή με όσα τραβούν δισεκατομμύρια ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη. Και όμως έχουν αποικιοποιήσει και τρομοκρατούν το φανταστικό μας, γιατί όλο και περισσότεροι Έλληνες βλέπουν ολοένα να τους ζυγώνει η λεπτή κόκκινη γραμμή που χωρίζει την αξιοπρεπή φτώχεια από την εξαθλίωση.

Το 2004, η Αμερική και η «συμμαχία των προθύμων»  πολεμούσαν ενάντια σε ένα εχθρό χωρίς πρόσωπο, την τρομοκρατία. Σήμερα ο προσωπικός μας τρόμος μπορεί να πάρει την μορφή ενός χαλασμένου πλυντηρίου.

Σημείωση: Αφορμή για το κείμενο στάθηκε το άρθρο της Μαριάννας Τζιαντζή με τίτλο «Ιδιωτικοί και δημόσιοι εφιάλτες» στη στήλη «Αποτυπώματα» της εφημερίδας «Η καθημερινή (τέχνες και γράμματα)» της Κυριακής 12.12.2010.

Το κοινωνικό κεφάλαιο

Αφού πάντα διαλέγεις 
το εύκολο μονοπάτι, 
μην απορείς γιατί ζεις 
μέσα στην αυταπάτη.
Σύνθημα σε τοίχο

Η μοναδική ελπίδα για οποιαδήποτε απόπειρα ουσιαστικής μεταρρύθμισης στην κοινωνία μας είναι η συσσώρευση «κοινωνικού κεφαλαίου».

Γιατροί, δάσκαλοι, καθηγητές, υπάλληλοι, δημόσιοι λειτουργοί που θα επιδιώκουν απλά ένα αξιοπρεπές εισόδημα, έχοντας πάντα υπ’ όψιν ότι οποιαδήποτε μη αμειβόμενη υπερεργασία τους, δεν αποτελεί υπεραξία για την τσέπη κάποιου ιδιώτη εργοδότη, αλλά  προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Θα θεωρούν δε επιπλέον κέρδος την αυτοεκτίμηση τους, και την εκτίμηση των ανθρώπων που θεραπεύουν, διδάσκουν, εξυπηρετούν. Ο δάσκαλος του χθες, με το μικρό εισόδημα αλλά με την μεγάλη εκτίμηση από την κοινότητα, πρέπει να ξανά-αποικιοποιήσει το φανταστικό μας.

Και σήμερα υπάρχουν τέτοιοι δημόσιοι λειτουργοί, ελάχιστοι, που επιβιώνουν παρά τον καλπάζοντα εκφυλισμό. Δεν αρκούν για να τον σταματήσουν. Αποτελούν όμως τους θεματοφύλακες της ελπίδας.

Επομένως…

Οι Έλληνες μας έδωσαν τη λογική. Ο Αριστοτέλης 

ήταν που διατύπωσε το μεγάλο «επομένως»

Ζαν Λικ Γκοντάρ

Η παραοικονομία ενός έτους, περίπου 65 δισ. ευρώ, είναι όση όλα τα μέτρα λιτότητας που προβλέπονται από το πρώτο και το δεύτερο Μνημόνιο.

Η φοροδιαφυγή από την «γκρίζα», αυτή πλευρά της οικονομίας υπολογίζεται σε 15 δισ. ευρώ το χρόνο. Δηλαδή περισσότερα από τα μέτρα των 11,7 δισ. ευρώ που καλείται να πάρει η Ελλάδα για την διετία 2013 – 2014.

Η φοροδιαφυγή μόνο από ΦΠΑ υπολογίζεται σε 6,5 δισ. ευρώ το χρόνο. Δηλαδή δύο φορές τα επιπλέον μέτρα για το 2012.

Η φοροδιαφυγή από το παραεμπόριο υπολογίζεται σε 6 δισ. ευρώ το χρόνο όση και το σύνολο των μέτρων που προβλέπονται από το Μεσοπρόθεσμο για το 2011.

Οι απώλειες εσόδων από το λαθρεμπόριο καυσίμων ανέρχονται σε 400 εκ. ευρώ, όσες και οι περικοπές συντάξεων το 2012 και το «ψαλίδι» στα ειδικά μισθολόγια.

Η διαφθορά, οι μίζες, και το μαύρο χρήμα υπολογίζονται ότι ανέρχονται σε 8 δισ. ευρώ, όσα δηλαδή και τα μέτρα του 2013.

Η απώλεια ΦΠΑ από την διακίνηση οπωροκηπευτικών χωρίς παραστατικά ανέρχονται σε 600 εκ. ευρώ όση και οι επιπλέον περικοπές αμυντικών δαπανών και προγραμμάτων δημοσίων επενδύσεων για το 2012.

Σε αυτά πρέπει να προσθέσουμε και τα «μαύρα χρήματα» παρελθόντων ετών που προήλθαν απ’ αυτές τις δραστηριότητες και λιμνάζουν κυρίως σε τράπεζες της Ελβετίας.

Σε αυτά επίσης πρέπει να προσθέσουμε τις χιλιάδες μισθούς άνευ εργασίας, επιδοτήσεις άνευ παραγωγής, πλιάτσικο σε δημόσια έργα και προμήθειες, διασπάθιση φόρων και ασφαλιστικών πόρων. Αυτά για τα οποία η ελληνική κοινωνία ως σχηματισμός με ατμομηχανή την κυρίαρχη παρασιτική ελίτ και μεσολαβητή το κατεστημένο πολιτικό σύστημα, πίεζε το κράτος, (δημοκρατικά από «δεξιά» κι «αριστερά»…) να δανείζεται. Αυτά τα οποία δικαιώνουν σε γενικές γραμμές την διαπίστωση του Θεόδωρου Πάγκαλου «μαζί τα φάγαμε».

Επομένως, ΛΕΦΤΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ όπως υπάρχει και μία αποθεσμισμένη  κοινωνία η οποία τα χαρακτηρίζει ως ΑΝ-ΥΠΑΡΚΤΑ.

Τα οικονομικά στοιχεία ελήφθησαν από το άρθρο «Φοροδιαφυγή, η μεγάλη πληγή της οικονομίας» του Λεωνίδα Στεργίου που δημοσιεύθηκε στο ένθετο «Οικονομική» της εφημερίδας «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» την 1-4-2012.

Η θρησκεία στον 21ο αιώνα¹

«Αυτό είσαι εσύ»

Ουπανισάδες²

            Όταν οδηγήθηκε ο Ιησούς στο Πραιτώριο, στη σύντομη στιχομυθία του με τον Πιλάτο, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Ιωάννη, του είπε πως «ελήλυθε (ήρθε) εις τον κόσμον, ίνα μαρτυρήσει (φανερώσει) την αλήθειαν». Τότε ο Ρωμαίος Ύπατος τον ρώτησε «Τι εστίν αλήθεια;», αλλά ο Ιησούς δεν απάντησε. Στο απόκρυφο Ευαγγέλιο του Νικόδημου, ο Ιησούς παρουσιάζεται να αποκρίνεται «Η αλήθεια εστίν εξ ουρανών» και ο Πιλάτος ξαναρωτάει «Εν τη γη δε ουκ εστίν αλήθεια;» για να απαντήσει ο Χριστός «Εγώ ειμί η αλήθεια και πως εν τη γη κρίνεται η αλήθεια παρά των εχόντων γήινην εξουσίαν» (εδώ βρίσκεται η απάντηση γιατί παρέμεινε κρυφό αυτό το Ευαγγέλιο).

            «Η αλήθεια εστίν εξ ουρανών» γι αυτό και η υψιπετής ετυμολογική ερμηνεία της λέξης άνθρωπος «άνω θρώσκω τας οπάς» μας προτρέπει να στρέψουμε τις οπές των προσώπου μας, όχι μόνο ένα φευγαλέο βλέμμα, προς τον ουρανό και να αισθανθούμε… Να αισθανθούμε την ανθρωπολογική έκφραση της σχέσης μας με το Σύμπαν, ότι συναποτελούμε δηλαδή το Όλον³. Να αισθανθούμε την απόλυτη μικρότητα μας, διότι ακόμη και αν περιγράφαμε ως κόκκο άμμου την ύπαρξη μας  και την ζωή μας ως στιγμή, πάλι ως υπερφίαλοι θα παρουσιαζόμασταν, στη χωροχρονική συμπαντική πραγματικότητα. Να αισθανθούμε τα ανάμικτα συναισθήματα φόβου, αγάπης και θαυμασμού που καταλαμβάνουν τον άνθρωπο όταν έρθει σε επαφή με το ιερό. Να αισθανθούμε εν τέλει μια Ευλάβεια Κοσμική⁴.

Το «άνω θρώσκω τας οπάς» αποκαλύπτει την δυνατότητα του ανθρώπου, αποδεχόμενος ολόψυχα την έννοια του άπειρου, να προσεγγίσει το θείο, αποπροσωποποιώντας το, για να ανακαλύψει και να κατακτήσει έτσι μια νέα ελευθερία. Σχετικά ο φιλόσοφος Τζορντάνο Μπρούνο (1548-1600) αναφέρει: “Ο θεός, όντας άπειρη αναγκαιότητα, δεν μπορεί να κατέβει προς τον άνθρωπο. Αντίθετα, ο άνθρωπος είναι που πρέπει να ανέβει προς τον Θεό, ξεπερνώντας τις δυνατότητες του, σε μια προσπάθεια χωρίς τέλος”. Να αντιληφθούμε επιτέλους την ματαιότητα του διογενειακού «τύφου», δηλαδή της πνευματικής κατάστασης που μας καθιστά κενόδοξους, αλαζόνες και επηρμένους και να προσεγγίσουμε τα πάντα με ταπεινοφροσύνη. Διευκρινίζοντας ο Ιταλός φιλόσοφος Φραντσέσκο Αλμπερόνι αναφέρει: “Έχει γίνει παρεξήγηση. Η ταπεινοφροσύνη είναι πράγμα πολύ βαθύτερο από τις μικρές κινήσεις, από το «small talk» στην παρέα ή στην εργασία. Και εντελώς διάφορο ασφαλώς, από την δουλικότητα του αληθινά αδυνάτου ή του πονηρού. Ταπεινός είναι αυτός που μέσα στους μισαλλόδοξους, τους οιηματίες, τους σίγουρους για τις ιδέες τους και ανελέητους για τους αλλόδοξους, παραμένει ψύχραιμος και σκεπτικιστής. Αυτός που βγάζοντας απ’ την καρδιά του την έπαρση και τον στόμφο, κερδίζει χώρο για αισθήματα, παίρνοντας απ’ αυτά μια δύναμη που οι άλλοι, πρόχειρα κοιτώντας θαρρούν πολλές φορές πως δεν την έχει”.

«Εγώ ειμί η αλήθεια». Η μόνη αλήθεια που μπορεί να τιθασεύσει το ενυπάρχον στον άνθρωπο Θηρίο, όπως αποκαλύπτει και η χαμερπής ετυμολογική ερμηνεία της λέξης άνθρωπος⁵, είναι το δίπτυχο της ζωής και της διδασκαλίας του Χριστού, Αγάπη-Θυσία. Η Αγάπη την οποία αναφέρεται ο Χριστός, δεν είναι η αγάπη του συναισθήματος που μας κρατάει εξαρτημένους απ’ ότι έχουμε ανάγκη. Είναι η απεριόριστη αγάπη που αγκαλιάζει τους πάντες και τα πάντα. Αυτή που μας δίνει απέραντη αυτάρκεια και ελευθερία, «αγάπα και κάνε ότι θες» αναφέρει ο Αυγουστίνος, και μας μετατρέπει σε δημιουργούς. Η Αγάπη αυτή, ως προς τον συνάνθρωπο μας προσδιορίζεται από τη φιλαλληλία και την αλληλεγγύη και όχι από την φιλανθρωπία και τον οίκτο και προϋποθέτει της δόμηση της προσωπικότητας μας στη βάση ενός κοινωνικοποιημένου και όχι αυτονομημένου «εγώ». Αυτό ο άνθρωπος πρέπει να το επιδιώξει ενδοσκοπώντας, για να αποκαλύψει το ενυπάρχων σε αυτόν Θεϊκό στοιχείο, αυτό που ο Αριστοτέλης αναφέρει ως «εντελέχεια», δηλαδή την ροπή προς την τελειότητα.

Αυτή η αλήθεια μπορεί να νοηματοδοτήσει την ζωή κάθε ανθρώπου που θέλει να μπολιάσει θετικά την εποχή του, γεμίζοντας τον παράλληλα με μια ελπιδοφόρα προσδοκία για το κυοφορούμενο νέο. Αποτελεί δε την μόνη αλήθεια που λειτουργεί ως πανίσχυρο αντίδοτο στον ενδόμυχο, σε κάθε άνθρωπο, φόβο θανάτου που πυροδοτεί όλους τους φόβους και τις ανασφάλειες του. Φόβοι που κάνουν τον σύγχρονο άνθρωπο να βουλιάζει μέσα σε μια υποτιθέμενη πραγματικότητα απολύτως εξατομικευμένη και να παραπαίει ανάμεσα στον κυνισμό και την αδιαφορία.

Αυτή η αλήθεια μπορεί να αποτελέσει και σκοπό ζωής, σε μια εποχή όπου κυριαρχεί η σύγχυση που εκλαμβάνει τα μέσα ως σκοπό. Ο Σιμόν Βέιλ αναφέρει σχετικά: “Παντού, χωρίς καμία εξαίρεση, όλα όσα θεωρούνται σκοποί είναι από τη φύση τους, από τον ίδιο τους τον ορισμό, από την ουσία τους και κατά τον πιο αυτονόητο τρόπο αποκλειστικά και μόνο μέσα. Θα μπορούσαμε να παραθέσουμε όσα παραδείγματα θέλουμε σε όλους τους τομείς. Χρήμα, εξουσία, κράτος, εθνικό μεγαλείο, οικονομική παραγωγή, πανεπιστημιακά διπλώματα και πλήθος άλλα. Μονάχα το αγαθό είναι σκοπός. Καθετί  που ανήκε στο επίπεδο των γεγονότων βρίσκεται στην τάξη του μέσου. Όμως, η συλλογική σκέψη είναι ανίκανη να υψωθεί πάνω από το επίπεδο των γεγονότων. Είναι μια σκέψη ζωώδικη. Δεν διαθέτει την έννοια του αγαθού παρά ίσα ίσα για να διαπράξει το σφάλμα, να θεωρήσει αυτό ή εκείνο το μέσο, ως ένα απόλυτο αγαθό”.

Τέλος ευχόμενος για τα Χριστούγεννα και το Νέο Έτος 2014 θα πω: Είθε αυτή η αλήθεια της Αγάπης να εκπληρώνεται σε κάθε πράξη μας για την ευζωία και την μακροημέρευση του είδους μας επί της γης.

Σημειώσεις

1 Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο στάθηκε η ρήση του ψυχαναλυτή Friedrich Kittler «ο άνθρωπος δεν επέζησε του θανάτου του Θεού ούτε μια μέρα» εννοώντας πως η μετάβαση του ανθρώπου από την εποχή της ανεξέλεγκτης μεταφυσικής πίστης, στον αφυπνισμένο κόσμο της τεχνικής είχε ως τελικό αποτέλεσμα τη συσσώρευση πολύ μεγαλύτερων εξαρτήσεων και δεσμεύσεων, οδηγώντας στην πλήρη αποπροσωποποίηση και πραγματοποίηση. Συνεχές ζητούμενο, το επείγον μήνυμα για το νέο έτος 2014, η ισορροπημένη συνύπαρξη της σύγχρονης συνείδησης με τον  κόσμο των τεχνικών μέσων, ώστε η δυνατότητα για ελευθερία και αυτεπίγνωση να μην υφίσταται παραλυτικό περιορισμό.

2 Ουπανισάδες: ιερά κείμενα του Ινδουισμού. Στα κείμενα αυτά που εμφανίστηκαν στα τέλη του 6ου αιώνα πΧ, δινεταί ιδιαίτερη έμφαση στην εσωτερική ζωή του ανθρώπου. Σε αυτές, ο άνθρωπος οδηγείται να αναζητήσει την ταυτότητα του  ανάμεσα στο άτμαν, την εσωτερική πραγματικότητα που κάνει τον κάθε άνθρωπο να υπάρχει, στο βράχμαν, το απόλυτο που βρίσκεται στο βαθύτερο σημείο της ύπαρξης και στο αδημιούργητο που περικλείει όλα τα πράγματα, ορατά και αόρατα, από τα οποία προέρχονται και στα οποία καταλήγουν τα πάντα.

3 Το όλον οποιουδήποτε πράγματος-όντος, είναι μεγαλύτερο από τα μέρη τα οποία απαρτίζεται, με επακόλουθο η προσπάθεια διαχωρισμού της αντίληψης του στα στοιχειακά του μέρη, ενώ είναι χρήσιμη στην περιγραφή του, είναι μάταιη στην αντίληψη της ουσίας. Σχετικά ο Θωμάς Ακινάτης, στο έργο του «Περί του Όντος και της Ουσίας», αναφέρει ότι η ουσία δεν έπεται, αλλά προηγείται ενός οποιουδήποτε εμπειρικού όντος και χάρη σε αυτήν το ον δέχεται το είναι (ύπαρξη). Ως εκ τούτων καθίσταται αδύνατο να αντιληφθούμε την ουσία αυτού που μας εμπεριέχει. Χαριτολογώντας, θα χρησιμοποιήσω ως παράδειγμα ένα έφρον ανθρώπινο νεφρό και την δυνατότητα που θα είχε να αντιληφθεί, όχι μόνο τις δυνατότητες του ανθρώπου αλλά και την ουσία της ύπαρξης του, συνεχές ζητούμενο και για τον ίδιο τον άνθρωπο.

4 Ακόμη και σήμερα οι θρησκείες, ιδιαίτερα οι τρείς μονοθεϊστικές  Εβραϊσμός, Χριστιανισμός και Ισλαμισμός, υποστηρίζουν ότι κάθε μια τους κατέχουν την μόνη δυνατή αλήθεια. Σύμφωνα με τη δυτική παραδοχή η θρησκεία ταυτίζεται με το «θρησκεύειν», δηλαδή το σύνδεσμο μεταξύ ανθρώπου και θεού. Μέσα από αυτή την παραδοχή, κρίνονται συχνότατα και οι ποικίλες μορφές πνευματικότητας που δεν εντάσσονται μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο. Για παράδειγμα, η ιδέα του Θεού, δεν περνάει καν απ’ το μυαλό ενός βουδιστή, ο οποίος έχει γεννηθεί σε χώρα του βουδικού πολιτισμού. Οι ιστορικές θρησκείες, μπορούμε να πούμε ότι «αποτελούν τις εκάστοτε χωροχρονικές εκδοχές της σχέσης του ανθρώπου με το Απόλυτο. Οι μονοθεϊστικές θρησκείες (Ιουδαισμός, Χριστιανισμός, Μουσουλμανισμός) με το να θέσουν ως κεντρικό ζητούμενο το Θεό, κατέληξαν να συγκρούονται ως θεολογίες. Σε αυτό συνετέλεσε το ότι, γύρω από τις οντολογικές ή υπαρξιακές υποθέσεις τους περί Θεού, δομήθηκαν συστήματα εξουσίας τα οποία περιχαρακώθηκαν και αναπτύχθηκαν στο κοινωνικό σώμα, ισχυριζόμενα ότι κατέχουν τη μοναδική δυνατή αλήθεια περί Αυτού. Αυτή είναι και η αιτία που ποτέ στη ιστορία, οι Θρησκείες δεν χρησίμεψαν για να συμφιλιώσουν τους ανθρώπους. Αντίθετα υπήρξαν πάντοτε αιτίες μισαλλοδοξίας και μίσους. «Σπάνια δε σημειώνεται ότι όποιος λέει ότι σκοτώνει στο όνομα του Θεού, μετατρέπει τον Θεό σε δολοφόνο» (Σαραμάγκου). Στην ανατέλλουσα Νέα Εποχή (σχετικά στην ανάρτηση της 18-1-13 «Στοχαζόμενος την αστερόσκονη») πρέπει να επαναπροτάξουμε το αληθινό ζητούμενο της θρησκευτικότητας, που δεν είναι ο Θεός, αλλά η διαμεσολάβηση ανάμεσα στην ατομικότητα του ανθρώπου και την καθολικότητα του Σύμπαντος. Στην προσπάθεια αυτή, η ενεργοποίηση του συναισθήματος της Κοσμικής Ευλάβειας, μπορεί να αποτελέσει τον κοινό παρονομαστή-αφετηρία μιας νέας πανανθρώπινης θρησκευτικότητας. Αυτή μπορεί να γίνει προσεγγίσιμη από κάθε θρησκευτική πολιτισμική παράδοση χωρίς να την ακυρώνει, διότι η ηθική μπορεί να είναι διαφορετική από χώρα σε χώρα, ο ηθικός κώδικας όμως πανανθρώπινος. Επίσης να στήσει γέφυρες ανάμεσα στον άθεο και τον πιστό, ή ακριβέστερα, ανάμεσα στην άθεη πλευρά μας και σ’ αυτή που αναζητεί το ιερό. Αυτό με τη σειρά του θα ενεργοποιήσει τη διαδικασία απελευθέρωσης του ανθρώπου από θρησκευτικούς φορμαλισμούς και φονταμενταλισμούς και την επαναπροσέγγιση του ιερού. Αυτή είναι η μόνη που μπορεί να διαμόρφωση συνθήκες αλληλεγγύης και αλληλεπενέργειας μεταξύ των ανθρώπων σε μια πορεία υπέρβασης κάθε είδους ανισοτήτων.

5 Η Θηριωδία και το Θηρίο είναι ομόριζα με το περίφημο θρώσκω που σημαίνει άλλομαι, πηδώ, ξεσκίζω ως πάνθηρ τον εχθρό και βρίσκεται μέσα στη λέξη άνθρωπος (Ν.Βαρδιάμπασης).

 Seedrinker

ΤΕΛΟΣ